اختلالات ادراری در بیماران مبتلا به ام اس و درمان آنها
بیماری ام اس (مولتیپل اسکلروزیس) یک بیماری عصبی است که باعث می شود سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بخش هایی از مغز و نخاع حمله کند. این مشکل می تواند روی حرکت، بینایی، تعادل و بسیاری از عملکردهای دیگر بدن تاثیر بگذارد. یکی از رایج ترین و آزاردهنده ترین مشکلاتی که بیماران مبتلا به ام اس با آن روبه رو می شوند، مشکلات ادراری است. این مشکلات می توانند شامل تکرر ادرار، بی اختیاری، تخلیه ناقص مثانه یا نیاز ناگهانی و فوری به ادرار کردن باشند. اگر بیماران علائم را بشناسند و دلیل آن ها را بدانند، راحت تر می توانند راه درمان مناسب را پیدا کنند.
علائم شایع اختلالات ادراری در بیماران مبتلا به ام اس
در بیماری ام اس، سیستم عصبی بدن دچار آسیب می شود و این آسیب روی عملکرد مثانه هم تاثیر می گذارد. اعصاب سالم معمولا پیام های لازم را از مغز به مثانه می فرستند تا زمان مناسب برای تخلیه ادرار را مشخص کنند. اما در بیماران ام اس، این پیام ها یا دیر می رسند یا اشتباه فرستاده می شوند یا اصلا منتقل نمی شوند. به همین دلیل، کنترل ادرار برای فرد سخت یا حتی غیرممکن می شود و مشکلاتی در دفع ادرار به وجود می آید که زندگی روزمره را تحت تاثیر قرار می دهد.
نشانه هایی که بیشتر در بیماران ام اس دیده می شود، شامل موارد زیر است:
- نیاز فوری به رفتن به دستشویی: گاهی فرد به طور ناگهانی حس می کند باید خیلی سریع به دستشویی برود و ممکن است حتی نتواند خودش را کنترل کند و ادرار نشت کند.
- ادرار کردن زیاد در طول شبانه روز: حتی اگر آب زیادی ننوشیده باشد، باز هم باید بارها به دستشویی برود، مخصوصا شب ها که باعث بیدار شدن مکرر از خواب می شود.
- ناتوانی در نگه داشتن ادرار: بعضی وقت ها فرد نمی تواند ادرارش را نگه دارد و پیش از رسیدن به دستشویی، مقداری از ادرار خارج می شود.
- احساس باقی ماندن ادرار بعد از تخلیه: با وجود اینکه فرد ادرار کرده، باز هم حس می کند مثانه اش خالی نشده و هنوز مقداری ادرار داخل آن باقی مانده است.
- سخت بودن شروع ادرار یا ضعیف بودن جریان آن: آغاز ادرار ممکن است زمان بر و دشوار باشد یا وقتی ادرار شروع می شود، فشار آن کم باشد و به راحتی خارج نشود.
- عفونت های مکرر ادراری: وقتی مثانه به طور کامل خالی نمی شود، باکتری ها داخل آن رشد می کنند و باعث عفونت هایی می شوند که بارها تکرار می شوند.
- قطع و وصل شدن جریان ادرار: ممکن است ادرار به صورت ناپیوسته خارج شود. یعنی گاهی اوقات جریان ادرار متوقف شده و دوباره شروع می شود که نشانه کار نکردن درست مثانه است.
انواع اختلالات ادراری در بیماران ام اس و درمان آنها
در بیماران مبتلا به ام اس، مشکلات ادراری به دلایل مختلفی به وجود می آید، زیرا بیماری ام اس بر اعصاب کنترل کننده مثانه و سایر اعضای سیستم ادراری تاثیر می گذارد. این اختلالات ممکن است باعث مشکلات زیادی در کنترل ادرار شوند. در ادامه، انواع مشکلات ادراری که بیشتر در بیماران ام اس مشاهده می شود را همراه با روش های درمانی هر یک بررسی می کنیم:
- تکرر ادرار: تکرر ادرار به معنی نیاز به ادرار کردن مکرر است، حتی اگر مثانه پر نباشد. این اختلال معمولا در بیماران ام اس دیده می شود. برای درمان تکرر ادرار، پزشکان داروهایی تجویز می کنند که عضلات مثانه را آرام می کند و از انقباضات غیر ارادی آن جلوگیری می کند. تغییرات در رژیم غذایی، مثل محدود کردن مصرف مایعات قبل از خواب نیز می تواند کمک کننده باشد.
- بی اختیاری ادرار (نشت ادرار): بی اختیاری ادرار به معنی عدم توانایی در نگه داشتن ادرار است. در این حالت، ممکن است فرد قبل از رسیدن به دستشویی، کمی از ادرار خود را از دست بدهد. برای درمان بی اختیاری، پزشکان ممکن است داروهایی برای کنترل انقباضات مثانه تجویز کنند. همچنین، تمرینات فیزیکی خاصی برای تقویت عضلات مثانه و استفاده از پوشاک مخصوص برای مدیریت نشت ادرار پیشنهاد می شود.
- فوریت ادرار: فوریت ادرار به احساس ناگهانی و شدید نیاز به ادرار کردن گفته می شود که گاهی اوقات بدون هشدار قبلی رخ می دهد. درمان این مشکل معمولا شامل داروهایی است که عضلات مثانه را آرام می کند و به فرد کمک می کند تا مدت زمان بیشتری بتواند ادرار خود را نگه دارد. انجام تمرینات مثانه، مثل تمرینات کگل، نیز می تواند مفید باشد.
- عدم تخلیه کامل مثانه: گاهی اوقات، بیماران احساس می کنند که بعد از ادرار کردن، مثانه شان هنوز پر است و کاملا تخلیه نمی شود. درمان این مشکل می تواند شامل استفاده از روش های تحریک مثانه، انجام تمرینات فیزیکی برای تقویت عضلات مثانه و در موارد شدیدتر، استفاده از کاتتر برای تخلیه کامل مثانه باشد.
- ضعف جریان ادرار: در این حالت، فرد ممکن است نتواند به راحتی ادرار کند یا جریان ادرار بسیار ضعیف باشد. این مشکل می تواند باعث طولانی شدن زمان ادرار کردن شود. برای درمان این مشکل، معمولا داروهایی برای روان سازی جریان ادرار تجویز می شود که به بهبود این وضعیت کمک می کند. در برخی موارد، پزشکان از تحریک الکتریکی مثانه برای تقویت عضلات آن استفاده می کنند.
- عفونت های ادراری مکرر: اگر مثانه به طور کامل تخلیه نشود، باکتری ها ممکن است در مثانه رشد کنند و عفونت های ادراری به وجود آید. این عفونت ها معمولا با علائمی مثل سوزش هنگام ادرار همراه هستند. درمان عفونت های ادراری شامل استفاده از آنتی بیوتیک ها برای درمان عفونت و جلوگیری از بروز مجدد آن است. رعایت بهداشت مناسب و استفاده از روش های صحیح برای تخلیه کامل مثانه اهمیت زیادی دارد.
مراجعه به پزشک برای بررسی و درمان اختلالات ادراری در بیماران مبتلا به ام اس
اگر مبتلا به بیماری ام اس هستید یا با مشکلاتی مثل رفتن زیاد به دستشویی، ناتوانی در نگه داشتن ادرار، احساس خالی نشدن کامل مثانه یا سوزش و درد موقع ادرار کردن روبه رو هستید، نباید این نشانه ها را بی اهمیت بدانید یا آن ها را پشت گوش بیندازید. چون این مشکلات می توانند به خاطر آسیب هایی باشد که ام اس به اعصاب مربوط به مثانه وارد کرده و اگر به موقع بررسی نشوند، ممکن است شدیدتر شوند و زندگی روزمره را سخت تر کنند. در چنین شرایطی، مراجعه به یک پزشک متخصص می تواند کمک کننده باشد. دکتر سید حمیدرضا آرزه گر، پزشک متخصص در زمینه کلیه و مجاری ادراری و تناسلی، با تجربه بالایی که دارند و با کمک دستگاه های دقیق و پیشرفته، می توانند مشکل را به خوبی بررسی کند، علت اصلی آن را پیدا کنند و بهترین روش درمانی را برای شما انتخاب کنند. برای مشاوره و تعیین وقت ویزیت، می توانید از طریق راه های ارتباطی موجود در سایت دکتر آرزه گر اقدام کنید و از راهکارهای تخصصی ایشان استفاده کنید.
