برگشت ادراری چیست؟
در حالت طبیعی ادرار از کلیه ها تولید می شود و از طریق لوله حالب وارد مثانه شده و در آن جا جمع می شود و در نهایت با پر شدن مثانه، ادرار تخلیه خواهد شد. در صورتی که اختلالی در این سیستم به وجود آید و ادرار مجدد به کلیه ها بازگردد، عوارض و مشکلات جدی برای کلیه ها ایجاد می شود. با شناخت علائم برگشت ادراری و استفاده از روش های درمانی مناسب می توان از بروز این عوارض جلوگیری کرد. در این مقاله قصد داریم با بررسی علائم و دلایل برگشت ادراری به روش های تشخیص و درمان برگشت ادراری بپردازیم. برای آشنایی بیشتر با عوامل افزایش دهنده خطر ابتلا به برگشت ادراری، تا انتهای مطلب با ما همراه باشید.
برگشت ادراری چیست؟
پس از تشکیل ادرار در کلیه ها، ادرار به طرف حالب سرازیر می شود و از طریق لوله حالب در داخل مثانه تجمع پیدا می کند. در نقطه اتصال لوله حالب به مثانه دریچه ای وجود دارد که در زمان منقبض شدن و تخلیه مثانه، این دریچه به طور خودکار بسته می شود. با بسته شدن این دریچه، دیگر هیچ قطره ای از ادرار از مثانه مجدد به لوله حالب منتقل نمی شود. در صورتی که اختلالی در عملکرد این دریچه به وجود آید و به هنگام تخلیه مثانه، به درستی بسته نشود، مشکل برگشت ادراری یا همان ریفلاکس ادراری به وجود خواهد آمد. مشکل برگشت ادراری در کودکان شایع تر از برزگسالان است.
انواع برگشت ادراری
برگشت ادراری براساس شدت بروز علائم یا مدت زمان وجود این مشکل در دو گروه دسته بندی می شود. در ادامه به بررسی انواع برگشت ادراری می پردازیم.
- برگشت ادراری اولیه
شایع ترین نوع برگشت ادراری نوع اولیه یا همان نوع مزمن است که در طولانی مدت بروز پیدا می کند. در این نوع برگشت ادراری، فرد توانایی تخلیه کامل مثانه را ندارد و مقداری از ادرار به کلیه ها بازگشت داده می شود.
- برگشت ادراری ثانویه
برگشت ادراری از نوع ثانویه یا حاد، به طور ناگهانی بروز پیدا می کند و نیاز به درمان فوری نیز دارد. در این حالت، فرد توانایی ادرار کردن در صورت پر بودن مثانه نیز از دست می دهد. برگشت ادراری ثانویه به ندرت رخ می دهد و می تواند خطرناک باشد.
علائم برگشت ادراری
برگشت ادراری نوعی اختلال در سیتم مجاری ادرار است و می تواند علائمی به همراه داشته باشد. در موارد خفیف تر بیماری، احتمال نبود علامت نیز وجود دارد. در حالت کلی در این بخش به علائم برگشت ادراری خواهیم پرداخت.
• نیاز شدید و دائمی داشتن برای تخلیه ادرار
• تکرر ادرار
• احساس سوزش به هنگام تخلیه ادرار
• تخلیه ادرار به طور نامنظم و با میزان کم
• بروز تب بدون دلیل
• مشاهده خون در ادرار
• تردید برای ادرار کردن برای جلوگیری از سوزش آن
• احساس درد در نواحی شکم و پهلو
• از دست دادن اشتها و بی میلی برای خوردن و آشامیدن
دلایل برگشت ادراری
برخی محققان کوتاه بودن لوله حالب را دلیلی برای برگشت ادراری می دانند؛ ولی تاکنون علت مشخصی برای مشکل برگشت ادراری مشخص نشده است. با این وجود، ابتلا به برخی از مشکلات و بیماری ها می توانند باعث بروز برگشت ادراری شوند. از جمله دلایل برگشت ادراری عبارتند از:
• بیماری های روحی و روانی
• ایجاد اختلال در تخلیه کامل مثانه
• وجود سنگ مثانه یا سنگ کلیه
• عفونت های ناشی از روابط جنسی
• بزرگتر شدن غده پروستات
• مشکلات مربوط به عضلات مثانه
• عفونت دستگاه ادراری
• ابتلا به توده های سرطانی در مثانه و انسداد آن
• آسیب های عصبی مانند سکته مغزی، آسیب نخاعی، دیابت و…
عوامل افزایش دهنده ابتلا به برگشت ادراری
بنا به تحقیقاتی که دانشمندان انجام داده اند، برخی از عوامل می توانند ابتلا به برگشت ادراری را در فرد افزایش دهند. از جمله این عوامل عبارتند از:
• جنسیت: در حالت کلی، زنان بیشتر از مردان به مشکل برگشت ادراری مبتلا می شوند. در کودکان نیز بروز این مشکل در دختران بیشتر از پسران است.
• نژاد: افرادی که از گروه نژادی سفید پوست ها هستند بیشتر از سایر افراد در معرض خطر ابتلا به برگشت ادراری قرار دارند.
• ژنتیک: افرادی که در بین اعضای خانواده سابقه ابتلا به برگشت ادراری وجود داشته باشد، بیشتر از سایرین در خطر ابتلا به این بیماری هستند.
عوارض ناشی از برگشت ادراری
برگشت ادراری از نوع اولیه و ثانویه به روش های درمانی مناسب و موثرتری نیاز دارد. در غیر این صورت، مشکلات جدیدتر و جدی تر برای بیمار پیش خواهد آمد. در ادامه، به عوارض ناشی از برگشت ادراری اشاره خواهیم داشت.
• چنانچه عفونت ادراری به موقع درمان نشود، زخم ها و آسیب های جدی به بافت های کلیه وارد خواهد شد. با شدیدتر شدن این زخم ها، فشار خون نیز افزایش پیدا می کند.
• اختلال در عملکرد کلیه باعث دفع ناکامل مواد زائد می شود و در نهایت فشار خون افزایش خواهد یافت.
• آسیب دیدگی بافت های کلیوی منجر به نارسایی کلیوی در دو نوع حاد و مزمن خواهد شد.
روش های تشخیص عارضه برگشت ادراری
با بروز و مشاهده اولین علائم غیر عادی در سیستم ادراری بایستی بیمار به پزشک متخصص مراجعه داشته باشد. پزشک پس از گرفتن شرح حال بیمار، برای تشخیص نهایی و دقیق تر بیماری و نوع آن از تست های آزمایشگاهی استفاده می کند. از جمله روش های تشخیص عارضه برگشت ادراری عبارتند از:
• سونوگرافی مثانه و کلیه و تصویر برداری به کمک امواج صوتی
• رادیولوژی اشعه ایکس و تصویر برداری از مجاری ادراری در حالت های پر و خالی بودن مثانه
• اسکن هسته ای و استفاده از دستگاه اسکنر ردیاب برای ارزیابی عملکرد مجاری ادرار
روش های درمان برگشت ادراری
انجام معاینات لازم و ارزیابی نتایج حاصل از تست های آزمایشگاهی، علت افزایش دهنده ابتلا به برگشت ادراری را مشخص خواهند کرد. پزشک متخصص با توجه به این دلایل، موثرترین روش درمانی را برای گرفتن نتایج مطلوب در نظر می گیرد. در این بخش از مطلب به روش های درمان برگشت ادراری اشاره خواهیم داشت.
• روش دارو درمانی و استفاده از داروهای آنتی بیوتیک برای رفع عفونت مجاری ادرار
• انجام جراحی باز تحت بیهوشی عمومی برای اصلاح دریچه مثانه متصل به لوله حالب
• انجام جراحی لاپاراسکوپی با تهاجم کمتر برای اصلاح دریچه های مشکل دار
• انجام جراحی آندوسکوپی و مجهز به دوربین
• تغییر در سبک زندگی مانند نوشیدن مایعات فراوان
مراجعه به پزشک
در مطالب بالا به بررسی علائم و عوامل افزایش دهنده خطر ابتلا به عارضه برگشت ادراری پرداخته شد. نیاز شدید، دائمی، سوزش و تکرر ادرار و احساس درد در شکم و پهلوها از علائم برگشت ادراری هستند. این مشکل به روش های دارو درمانی و جراحی و تغییر در سبک زندگی قابل درمان است. دکتر حمیدرضا آرزه گر جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری با گذراندن دوره تکمیلی اندویورولوژی از هلند، دارای ۱۱ سال فعالیت در زمینه بیماری های کلیه و مجاری ادراری، به ویژه سنگ، پروستات، ناباروری، ناتوانی جنسی، اختلالات نعوظ و زود انزالی است. شما می توانید برای کنترل و درمان برگشت ادراری به بهترین شیوه درمانی و گرفتن نوبت ویزیت با شماره های درج شده در سایت تماس حاصل نمایید.
