بیماری کلیه دوبلکس چیست

بیماری کلیه دوبلکس چیست؟

دستگاه مجاری ادراری تشکیل یافته از کلیه، لوله حال، مثانه و پیشابراه می تواند به طور مادرزادی یا اکتسابی مشکلات متعددی داشته باشد. یکی از مشکلاتی که مربوط به لوله حالب متصل به کلیه است، بیماری کلیه دوبلکس عنوان می شود. این بیماری از گروه بیماری های مادرزادی محسوب می شود که نوزاد از بدو تولد با مشکل کلیه دوبلکس مواجه بوده است. در این مقاله قصد داریم با بررسی انواع کلیه دوبلکس به علائم، عوامل ایجاد و روش های تشخیص و درمان آن بپردازیم. برای آشنایی بیشتر در زمینه این بیماری، تا انتهای مطلب با ما همراه باشید.

بیماری کلیه دوبلکس چیست؟

به حالب دوتایی بیماری کلیه دوبلکس یا دوپلیکاسیون کلیه گفته می شود. به لوله نازکی که جریان ادرار از کلیه به مثانه انتقال پیدا می کند، لوله حالب می کند. در حالت طبیعی، تنها یک لوله حالب وظیفه انتقال ادرار از هر کلیه به مثانه را بر عهده دارد. در بیماری کلیه دوبلکس، دو لوله حالب، جریان ادرار را از یک کلیه به مثانه منتقل می کند. در برخی موارد هر دو کلیه دارای حالب دوتایی به طرف مثانه هستند و در برخی دیگر تنها یک کلیه با مشکل حالب دوتایی مواجه می شود. بیماری کلیه دوبلکس به عنوان شایع ترین بیماری مادرزادی شناخته می شود.
حالب دوتایی در هر دو گروه جنسی نوزادان دختر و پسر می تواند بروز پیدا کند. در نوزادان دختر، محل تخلیه حالب دوتایی، داخل مجرای پیشاب و در برخی موارد داخل واژن است. در نوزادان پسر، محل تخلیه حالب دوتایی، درون مجرای تناسلی و نزدیک به پروستات است. به طور تقریبی از هر 500 نوزاد، یک نوزاد با مشکل مادرزادی کلیه دوبلکس به دنیا می آید. همچنین نوزادان دختر بیشتر از نوزادان پس در خطر ابتلا به حال دوتایی قرار دارند. بیماری کلیه دوبلکس باید توسط پزشک متخصص کلیه و مجاری ادرار مورد بررسی قرار گیرد.

انواع کلیه دوبلکس

با توجه به شکل ناهنجاری هایی که در بخش دستگاه ادراری به طور مادرزادی ایجاد می شوند، ناهنجاری کلیه دوبلکس در دو نوع متفاوت در بیماران مختلف بروز پیدا می کند. هر یک از این انواع دارای ویژگی های فیزیکی خاصی هستند. در ادامه به بررسی انواع کلیه دوبلکس می پردازیم.

• کلیه دوبلکس ناقص

در حالت ناقص، دو لوله حالب جدا از هم از یک طرف به یک کلیه متصل شده اند. سپس این دو حالب در مسیر رسیدن به مثانه به یکدیگر چسبیده و یک حالب را تشکیل می دهند. به طوری که یک حالب به مثانه متصل می شود.

• کلیه دوبلکس کامل

در صورتی که دو لوله حالب به طور جداگانه از یک کلیه خارج می شوند و به همان شکل به طور جداگانه و بدون هیچ چسبیدگی وارد مثانه می شوند، کلیه دوبلکس از نوع کامل شکل گرفته است. کلیه دوبلکس ناقص در حدود 3 برابر شایع تر از کلیه دوبلکس کامل است.

شایع ترین علائم بیماری کلیه دوبلکس

علائم بیماری کلیه دوبلکس از بروز عوارض این بیماری ناشی می شوند. حالب دوتایی می تواند عوارض و مشکلات متعددی برای بیمار ایجاد کند. تعداد این مشکلات براساس نوع کلیه دوبلکس در بیماران مختلف می توانند متفاوت باشند. در این بخش از مطلب به شایع ترین علائم بیماری کلیه دوبلکس مربوط به هر یک از عوارض ناشی از این بیماری اشاره خواهیم داشت.

• هیدرونفروز

در صورتی که حالب دوتایی به بخش بیرونی مثانه متصل شده باشد، محل اتصال آن تنگ تر از حالت طبیعی خواهد بود. در نتیجه مسیر مجرای ادرار مسود می شود. به حالتی که یک جسم یا ناهنجاری فیزیکی باعث انسداد مجرای ادرار و برگشت مجدد ادرار به مثانه و کلیه ها می شود، هیدرونفروز می گویند. در این شرایط بیمار قادر به تخلیه کامل ادرار نخواهد بود و علائم نیاز مدوام به ادرار خواهد داشت.

• عفونت مجرای ادراری

مسدود شدن مجرای ادراری باعث تجمع ادرار می شود که در این شرایط خطر ابتلا به عفونت مجرای ادراری افزایش پیدا می کند. عفونت مجرای ادراری علائمی مانند نیاز به دفع مکرر ادرار، داشتن سوزش به هنگام ادرار کردن و بوی بد ادرار به همراه دارد.

• بی اختیاری ادرار

کودکان دختری که مبتلا به کلیه دوبلکس هستند، بیشتر از سایر بیماران از بی اختیاری ادرار رنج می برند. از این رو، در این گروه از بیماران به دلیل چکه کردن دائمی ادرار، لباس آن ها همیشه خیس می شود.

دلایل بیماری کلیه دوبلکس

همان طور که پیش تر بیان شد، بیماری کلیه دوبلکس یک بیماری مادرزادی است و علت آن ناهنجاری های دوران جنینی عنوان می شود. در صورتی که جنین رشد کاملی در بخش های مختلف دستگاه ادراری از جمله کلیه، مثانه و لوله حالب نداشته باشد، پس از به دنیا آمدن احتمال ناهنجاری کلیه دوبلکس در این بیماران وجود دارد. تا به امروز علت واضح و دقیقی برای بروز این نوع ناهنجاری یافت نشده است. اما عواملی مانند قرار گرفتن مادر باردار در معرض امواج یا مواد شیمیایی می تواند خطر ابتلای نوزاد به کلیه دوبلکس را افزایش دهد.

بیماری کلیه دوبلکس چگونه تشخیص داده می شود؟

پدر و مادر یا همراهان کودک با مشاهده اولین علائم غیر عادی مانند بی اختیاری ادرار یا تکرر ادرار بایستی به پزشک متخصص اورولوژی مراجعه داشته باشند. پزشک پس از گرفتن شرح حال بیمار و انجام معاینات ابتدایی، اقدام به تجویز تست های آزمایشگاهی می کند. این تست ها، نتایج دقیق تری در اختیار تیم پزشکی قرار می دهند. از جمله روش های تشخیص بیماری کلیه دوبلکس عبارتند از:
• سونوگرافی و استفاده از امواج صوتی برای بررسی عملکرد کلیه ها و مثانه
• سیتوگرافی با ماده ایزوتوپ برای تصویر برداری از داخل مثانه به وسیله وارد کردن لوله کاتتر به مثانه و کلیه در شرایط پر بودن مثانه
• اسکن و استفاده از اشعه ایکس برای عکس برداری از کلیه ها
• انجام ام آر آی و استفاده از امواج رادیویی و مغناطیسی برای تصویر برداری از کلیه ها، لوله های حالب و مثانه

روش های درمان بیماری کلیه دوبلکس

پس از ارزیابی نتایج حاصل از تست های تشخیصی، نوع و شدت ناهنجاری کلیه دوبلکس مشخص می شوند. پزشک متخصص براساس این نتایج، بهترین روش درمانی را در نظر می گیرد. رایج ترین روش درمان حال دوتایی، استفاده از روش جراحی است. از جمله روش های جراحی و درمان کلیه دوبلکس عبارتند از:
• قرار دادن لوله حالب دوتایی روی سطح پوست تا زمان 18 ماهگی کودک، سپس انجام جراحی تکمیلی
• انجام جراحی کم تهاجمی از طریق لاپاراسکوپ و قرار دادن حال دوتایی در محل درست
• انجام جراحی نفرکتومی نسبی در صورت اختلال در عملکرد بخش فوقانی کلیه
• انجام جراحی یورتروپیلوستومی و وصل کردن لوله حالب به ناحیه عادی و طبیعی

مراجعه به پزشک
در مطالب فوق به بررسی دلایل ایجاد، علائم و روش های تشخیص و درمان بیماری کلیه دوبلکس پرداخته شد. به وجود حالب دوتایی در یک کلیه به طور مادرزادی، بیماری کلیه دوبلکس می گویند که از طریق جراحی درمان می شود. دکتر حمیدرضا آرزه گر جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری با گذراندن دوره تکمیلی اندویورولوژی از هلند، دارای ۱۱ سال فعالیت در زمینه‌ بیماری های کلیه و مجاری ادراری، به ویژه سنگ، پروستات، ناباروری، ناتوانی جنسی، اختلالات نعوظ و زود انزالی است. شما می توانید برای رفع و درمان بیماری کلیه دوبلکس به بهترین شیوه درمانی و گرفتن نوبت ویزیت با شماره های درج شده در سایت تماس حاصل نمایید.