سنگ کلیه یکی از مشکلاتی است که ممکن است بعد از جراحی برای برخی افراد به وجود بیاید. این مشکل می تواند به دلایلی مثل کم آبی بدن، مصرف بعضی داروها، بی تحرکی یا تغییر در رژیم غذایی ایجاد شود. سنگ کلیه می تواند باعث درد شدید و مشکلات در دفع ادرار شود و در برخی موارد به کلیه ها آسیب برساند. اما جای نگرانی وجود ندارد و با رعایت نکات ساده ای می توان احتمال تشکیل سنگ کلیه را کم کرد.
علت تشکیل سنگ کلیه بعد از جراحی چیست؟
تشکیل سنگ کلیه بعد از جراحی دلایل مختلفی دارد و در برخی افراد، تغییراتی که پس از عمل در بدن ایجاد می شود، شرایط را برای ایجاد این سنگ ها فراهم می کند. مهم ترین عواملی که ممکن است باعث این مشکل شوند عبارتند از:
- کم نوشیدن آب: بعد از جراحی، بسیاری از افراد به دلیل محدودیت غذایی یا کاهش تحرک، کمتر آب مصرف می کنند. وقتی بدن کم آب شود، ادرار غلیظ تر شده و احتمال تشکیل سنگ در کلیه بیشتر می شود.
- تجمع مواد معدنی در کلیه: برخی از تغییرات رژیم غذایی یا داروهای مصرفی بعد از جراحی ممکن است میزان موادی مانند کلسیم و اگزالات را در ادرار بالا ببرد. این مواد می توانند به هم بچسبند و تبدیل به سنگ شوند.
- عفونت های ادراری: بعضی از جراحی ها، مخصوصا آن هایی که مربوط به دستگاه ادراری هستند، احتمال ایجاد عفونت را افزایش می دهند. عفونت های مکرر می توانند باعث تشکیل سنگ های عفونی در کلیه شوند.
- کم تحرکی و استراحت طولانی مدت: پس از برخی جراحی ها، ممکن است فرد برای مدتی نتواند زیاد حرکت کند. این بی تحرکی باعث تغییر در تعادل مواد معدنی بدن شده و احتمال رسوب آن ها در کلیه را بالا می برد.
- عوارض داروهای پس از جراحی: بعضی از داروهایی که برای کاهش درد یا جلوگیری از عفونت بعد از جراحی مصرف می شوند، ترکیب ادرار را تغییر داده و می توانند احتمال تشکیل سنگ را بیشتر کنند.
نقش تغذیه در پیشگیری از سنگ کلیه پس از جراحی
داشتن تغذیه مناسب یکی از بهترین راه ها برای جلوگیری از تشکیل سنگ کلیه بعد از جراحی است. برخی غذاها و نوشیدنی ها می توانند به حفظ سلامت کلیه ها کمک کنند، در حالی که بعضی دیگر احتمال تشکیل سنگ را افزایش می دهند. رعایت این نکات تغذیه ای می تواند خطر بروز سنگ کلیه را کمتر کند:
- نوشیدن آب کافی: مصرف زیاد آب باعث رقیق شدن ادرار شده و از تجمع مواد معدنی که ممکن است سنگ کلیه بسازند، جلوگیری می کند. بهتر است روزانه حداقل ۸ لیوان آب بنوشید. اگر زیاد عرق می کنید یا دارو مصرف می کنید، شاید به آب بیشتری نیاز داشته باشید.
- کم کردن مصرف نمک: نمک زیاد باعث می شود کلیه ها کلسیم بیشتری دفع کنند که ممکن است باعث تشکیل سنگ شود. غذاهای کنسروی، فست فودها و خوراکی های شور مثل چیپس را کمتر مصرف کنید.
- مصرف کافی کلسیم: بعضی ها فکر می کنند خوردن لبنیات باعث سنگ کلیه می شود، اما کمبود کلسیم می تواند مشکل ساز باشد. بهتر است مقدار مناسبی لبنیات مصرف کنید تا کلسیم مورد نیاز بدن تامین شود و از جذب بیش از حد اگزالات که باعث تشکیل سنگ کلیه می شود، جلوگیری کند.
- کاهش مصرف غذاهای پر از اگزالات: بعضی از مواد غذایی مثل اسفناج، چغندر، شکلات، چای و آجیل مقدار زیادی اگزالات دارند که می تواند باعث ایجاد سنگ کلیه شود. اگر سابقه سنگ کلیه دارید، بهتر است این غذاها را کمتر مصرف کنید.
- مصرف متعادل پروتئین: مصرف زیاد گوشت قرمز، تخم مرغ و غذاهای دریایی می تواند سطح اسید اوریک را در بدن بالا ببرد و احتمال تشکیل سنگ کلیه را افزایش دهد. بهتر است پروتئین را از منابع گیاهی مثل حبوبات هم دریافت کنید.
- افزودن مرکبات به رژیم غذایی: میوه هایی مثل پرتقال و لیمو حاوی سیترات هستند که مانع از تشکیل سنگ کلیه می شود. نوشیدن آب مرکبات تازه می تواند به کاهش خطر سنگ کلیه کمک کند.
تاثیر داروهای تجویزی در کاهش احتمال سنگ کلیه
بعد از جراحی، پزشکان ممکن است داروهایی تجویز کنند که به جلوگیری از تشکیل سنگ کلیه کمک کنند. این داروها به تنظیم مواد مختلف در بدن که ممکن است موجب تشکیل سنگ های کلیه شوند، کمک می کنند. در این بخش، برخی از این داروها و نحوه تاثیر آن ها را بررسی می کنیم:
- داروهای ادرارآور (دیورتیک ها): این داروها باعث افزایش میزان ادرار می شوند و به دفع مواد اضافی از بدن کمک می کنند. بعضی از این داروها از جذب کلسیم و مواد معدنی دیگر در کلیه ها جلوگیری می کنند و خطر تشکیل سنگ های کلسیمی را کاهش می دهند.
- داروهای مهارکننده کلسیم (کلسیم کانال بلاکرها): این داروها میزان کلسیم موجود در ادرار را کاهش می دهند. با کاهش کلسیم در ادرار، احتمال تشکیل سنگ های کلسیمی کم می شود.
- سیترات پتاسیم: این دارو به افزایش سطح سیترات در ادرار کمک می کند. سیترات یک ماده شیمیایی طبیعی است که به جلوگیری از تشکیل سنگ های کلیه کمک می کند.
- داروهای آرام بخش و ضد استرس (مثل آلپروزولام): این داروها می توانند به کاهش احتمال تشکیل سنگ های کلیه کمک کنند. استرس مزمن می تواند تأثیر منفی بر عملکرد کلیه ها داشته باشد و باعث تشکیل سنگ شود.
- آنتی اسیدها (داروهای ضد اسید): برخی آنتی اسیدها که حاوی کلسیم هستند، می توانند به کاهش تشکیل سنگ های کلیه کمک کنند. این داروها معمولا برای مشکلات گوارشی تجویز می شوند.
- کاهش مصرف داروهای مسکن: داروهایی که برای کاهش درد و التهاب استفاده می شوند، ممکن است خطر تشکیل سنگ کلیه را افزایش دهند. بنابراین، مصرف طولانی مدت داروهای مسکن باید تحت نظر پزشک باشد.
مراجعه به پزشک برای جلوگیری از بروز سنگ کلیه بعد از جراحی
برای جلوگیری از بروز سنگ کلیه پس از جراحی، مشاوره با یک پزشک متخصص بسیار مهم است. دکتر سید حمیدرضا آرزه گر، متخصص اورولوژی با تجربه زیاد در درمان مشکلات کلیه و سیستم ادراری، می تواند به شما کمک کند تا از بروز سنگ کلیه پیشگیری کنید. ایشان با بررسی وضعیت سلامتی شما، توصیه هایی در مورد رژیم غذایی، مصرف آب و داروهای مناسب برای جلوگیری از تشکیل سنگ کلیه ارائه می دهند. برای مشاوره و تعیین وقت ویزیت، می توانید از طریق راه های ارتباطی موجود در سایت دکتر آرزه گر اقدام کنید و از راهکارهای تخصصی ایشان استفاده کنید.
