درد کلیه چگونه است؟ علائم، دلایل و روش های درمان
درد کلیه یکی از مشکلات شایعی است که ممکن است در اثر بیماری های مختلف کلیوی یا مجاری ادراری ایجاد شود. این درد معمولاً در ناحیه پهلوها، پشت یا زیر دندهها احساس میشود و گاهی به شکم یا کشاله ران نیز انتشار پیدا می کند. بسیاری از افراد درد کلیه را با کمردرد اشتباه میگیرند، اما این دو نوع درد تفاوت های مشخصی دارند.
در این مقاله به بررسی دقیق ویژگی های درد کلیه، علائم و علل آن، روش های تشخیص و درمان می پردازیم.
درد کلیه چگونه احساس می شود؟
کلیه ها دو اندام لوبیایی شکل هستند که در دو طرف ستون فقرات و کمی پایین تر از دنده ها قرار دارند. درد کلیه معمولاً در یکی از پهلوها یا هر دو طرف احساس می شود و ممکن است به صورت زیر باشد:
- درد عمیق و مداوم در پهلو یا پشت
- درد تیز و ناگهانی (معمولاً ناشی از حرکت سنگ کلیه)
- دردی که به شکم یا کشاله ران سرایت می کند
- درد همراه با تهوع یا استفراغ
در مقابل، کمردرد معمولاً در مرکز کمر و روی ستون فقرات احساس می شود و با حرکت یا تغییر وضعیت تشدید می گردد. اما درد کلیه اغلب با تغییر حالت بدن تغییر چندانی نمی کند.
علائم شایع همراه با درد کلیه
درد کلیه معمولاً با سایر علائم هشداردهنده همراه است که نشاندهنده وجود مشکل در دستگاه ادراری هستند. برخی از رایج ترین علائم عبارت اند از:
- تب و لرز
- حالت تهوع و استفراغ
- تغییر در رنگ یا بوی ادرار
- وجود خون در ادرار
- احساس سوزش یا درد هنگام ادرار کردن
- تکرر ادرار یا احساس نیاز فوری به دفع ادرار
- خستگی و ضعف عمومی بدن
اگر هر یک از این علائم همراه با درد پهلو یا کمر وجود داشته باشد، باید احتمال بیماری کلیوی را در نظر گرفت.
علت های شایع درد کلیه
درد کلیه می تواند ناشی از مشکلات مختلفی باشد که برخی از آن ها موقتی و برخی دیگر نیازمند درمان فوری هستند:
سنگ کلیه: شایع ترین علت درد کلیه است. این سنگ ها ممکن است در حالب گیر کرده و باعث درد شدید، تهوع و ادرار خونی شوند.
عفونت کلیه (پیلونفریت): باکتری هایی که از مثانه به کلیه ها می رسند، باعث التهاب و عفونت می شوند. این بیماری با تب، لرز و درد پهلو همراه است.
احتباس یا برگشت ادرار (ریفلاکس): گاهی ادرار به جای خروج از بدن، به سمت کلیه ها بازمی گردد و موجب درد و آسیب به بافت کلیه می شود.
تنگی یا انسداد حالب: انسداد مسیر خروج ادرار می تواند باعث درد پهلو و تورم کلیه شود.
بیماری کلیه پلیکیستیک: نوعی بیماری ارثی که با تشکیل کیست های پر از مایع در کلیه ها همراه است و باعث درد مداوم و مبهم می شود.
آسیب فیزیکی یا ضربه به کلیه: تصادفات، سقوط یا ضربه های ورزشی ممکن است منجر به خونریزی داخلی و درد ناگهانی شوند.
سرطان کلیه: در مراحل پیشرفته ممکن است باعث درد پهلو، وجود خون در ادرار و احساس توده در شکم شود.
تفاوت درد کلیه راست و چپ
درد کلیه ممکن است بسته به سمت راست یا چپ بودن، علل و نحوه انتشار متفاوتی داشته باشد و گاهی با مشکلات دیگر اندام ها اشتباه گرفته می شود.
درد کلیه راست معمولا به صورت زیر است:
-
- معمولاً در ناحیه پهلو یا زیر دنده های سمت راست احساس می شود.
- ممکن است با درد ناشی از کبد، کیسه صفرا یا آپاندیس اشتباه گرفته شود.
- شایع ترین علل این درد می تواند سنگ کلیه، عفونت کلیه، انسداد حالب راست است.
- درد میتواند به شکم، کشاله ران یا پایین کمر انتشار یابد.
- درد کلیه چپ معمولا به صورت زیر است:
- معمولاً در پهلو یا زیر دنده های سمت چپ حس می شود.
- علل شایع درد کلیه چپ می تواند سنگ کلیه، عفونت ادراری، مشکلات عروقی کلیه چپ باشد.
- ممکن است به شکم چپ، کشاله ران یا ناحیه تناسلی تیر بکشد.
- گاهی همراه با تب، تهوع، سوزش ادرار یا خون در ادرار است.
نکته مهم: تشخیص دقیق درد کلیه راست یا چپ نیازمند معاینه پزشکی و تصویربرداری (سونوگرافی یا سیتیاسکن) است و تنها بر اساس محل درد نمیتوان علت را مشخص کرد.
تفاوت درد کلیه و درد آپاندیس؛ از کجا بفهمیم درد از کدام است؟
درد کلیه و درد آپاندیس هر دو می توانند شدید و آزاردهنده باشند، اما محل، نوع و علائم همراه آن ها متفاوت است. شناخت این تفاوت ها به تشخیص سریع تر و درمان مناسب تر کمک می کند.
درد آپاندیس معمولاً بهصورت ناگهانی شروع می شود و ابتدا در اطراف ناف احساس شده و سپس به سمت پایین و راست شکم منتقل می شود. این درد اغلب با علائمی مانند تهوع، استفراغ، بیاشتهایی و تب خفیف همراه است. همچنین هنگام سرفه، راه رفتن یا حرکت، شدت درد افزایش می یابد.
در مقابل، درد کلیه معمولاً در پهلوها، پشت یا گاهی زیر دنده ها حس می شود و ممکن است به کشاله ران، مثانه یا پایین شکم تیر بکشد. این درد اغلب همراه با علائمی مانند تغییر در رنگ یا بوی ادرار، احساس سوزش هنگام ادرار یا تکرر ادرار است.
تفاوت درد کلیه و درد تخمدان؛ چگونه این دو را از هم تشخیص دهیم؟
درد کلیه و درد تخمدان ممکن است در برخی مواقع شبیه هم به نظر برسند، اما محل بروز، نوع درد و علائم همراه آن ها متفاوت است. درد کلیه معمولاً در ناحیه پهلوها یا پشت احساس می شود و گاهی به کشاله ران یا پایین شکم تیر می کشد. این درد ممکن است با علائمی مانند سوزش یا تکرر ادرار، تغییر رنگ ادرار و حالت تهوع همراه باشد.
در مقابل، درد تخمدان بیشتر در ناحیه تحتانی شکم و نزدیک به لگن احساس می شود و معمولاً با چرخه قاعدگی، تخمک گذاری یا وجود کیست های تخمدانی ارتباط دارد. این درد ممکن است در یک سمت از شکم شدیدتر باشد و گاهی تا پایین کمر یا ران ها انتشار پیدا کند.
تفاوت درد کلیه و کمر؛ چگونه تشخیص دهیم درد از عضلات است یا از کلیه؟
درد در ناحیه پشت می تواند دلایل مختلفی داشته باشد، از جمله مشکلات عضلانی و اسکلتی یا اختلالات کلیوی. بااینحال، تفاوت در محل، نوع و علائم همراه، می تواند به تشخیص علت اصلی کمک کند.
درد کمر معمولاً بهدلیل گرفتگی عضلات، فتق دیسک یا فشار به ستون فقرات ایجاد می شود و در قسمت میانی یا پایین کمر احساس می شود. این درد ممکن است به باسن یا پاها تیر بکشد و با حرکاتی مثل ایستادن طولانی، خم شدن یا نشستن زیاد تشدید شود. علائمی مانند گزگز یا بی حسی در پاها، سفتی عضلات و اسپاسم نیز از نشانه های رایج کمردرد هستند.
در مقابل، درد کلیه معمولاً در پهلوها یا قسمت فوقانی پشت، زیر دنده ها احساس می شود و ممکن است به شکم یا کشاله ران انتشار پیدا کند. این درد اغلب مداوم تر است و با تغییر وضعیت بدن کاهش نمی یابد. وجود علائمی مانند سوزش ادرار، تکرر ادرار، تهوع یا تب نیز احتمال درگیری کلیه را افزایش می دهد.
آیا درد کلیه به پا هم می زند؟
درد کلیه معمولاً به کشاله ران و ناحیه داخلی ران می زند، نه به تمام پا. کمردرد ممکن است به پا سرایت کند، اما درد کلیه معمولاً در پهلوها، شکم و بالاتر از کمر احساس می شود. در برخی موارد، نارسایی کلیه می تواند باعث ورم در پا و مچ پا شود، اما این متفاوت از درد مستقیم کلیه است.
درد کلیه در زنان با مردان فرق دارد؟
بله، درد کلیه در زنان و مردان تفاوت هایی دارد که عمدتاً به دلیل تفاوت های آناتومیک بدن و علل احتمالی درد است. علائم کلی مانند درد پهلو یا کمر در هر دو جنس وجود دارد، اما زنان ممکن است علائم خاص خود را مانند درد در ناحیه شکم و لگن در دوران قاعدگی داشته باشند که با درد کلیه اشتباه گرفته شود. همچنین، تفاوت در ساختار آناتومیک میتواند بر نحوه و شدت دفع سنگ کلیه تأثیر بگذارد.
آیا درد کلیه میتواند نشانه بارداری باشد؟
درد کلیه بهتنهایی نشانه بارداری نیست، اما در دوران بارداری ممکن است به دلایل مختلفی بروز کند. با رشد رحم و افزایش فشار بر اندامهای اطراف، از جمله کلیه ها و مثانه، گاهی احساس درد در ناحیه پهلو یا پشت ایجاد می شود. علاوهبر این، عفونت ادراری یا وجود سنگ کلیه نیز از علل شایع درد کلیه در زنان باردار است.
علائم بارداری معمولاً شامل تهوع صبحگاهی، خستگی، حساسیت سینه ها، تکرر ادرار و تأخیر در قاعدگی است، نه درد کلیه. بنابراین، اگر همراه با این نشانه ها درد شدیدی در پهلو یا پشت احساس می کنید، لازم است حتماً به پزشک مراجعه کنید. برخی از دردهای کلیوی در دوران بارداری می توانند نیاز به درمان فوری داشته باشند تا از بروز عوارض برای مادر و جنین جلوگیری شود.
درد کلیه در کودکان چگونه است؟
درد کلیه در کودکان معمولاً علامتی از وجود التهاب، عفونت یا اختلال در عملکرد کلیه هاست و ممکن است در ناحیه پهلو، پشت یا شکم احساس شود. این درد گاهی با بیماری های گوارشی یا عضلانی اشتباه گرفته می شود، اما معمولاً با علائم دیگری مانند تب، تهوع، استفراغ، تغییر رنگ یا بوی ادرار و تورم در بدن همراه است.
انواع بیماری کلیه در کودکان شامل دو گروه است:
- بیماری حاد کلیه:که بهصورت ناگهانی بروز می کند و در صورت درمان مناسب ممکن است برگشت پذیر باشد.
- بیماری مزمن کلیه که بهتدریج و در طول چند ماه بدتر می شود و در صورت بی توجهی می تواند به نارسایی کلیه منجر شود.
دلایل شایع درد کلیه در کودکان عبارتاند از: سنگ یا عفونت کلیه، انسداد در مسیر ادرار، بیماریهای ژنتیکی مانند سندرم آلپورت یا کلیه پلیکیستیک، فشار خون بالا یا دیابت درماننشده یا کمآبی بدن یا مصرف داروهای آسیبزننده به کلیه ها.
در برخی موارد، درد کلیه در کودکان می تواند نشانه ای از نارسایی کلیه باشد. اگر کودک دچار کاهش ادرار، رنگ پریدگی، تورم اطراف چشم ها یا بی حالی مداوم است، باید فوراً به پزشک متخصص نفرولوژی یا اورولوژی مراجعه شود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
در صورت مشاهده علائم زیر، مراجعه سریع به پزشک ضروری است:
- درد شدید یا مداوم در پهلو یا کمر
- تب و لرز
- ادرار تیره، خونی یا بدبو
- حالت تهوع و استفراغ شدید
- ناتوانی در دفع ادرار یا احساس فشار زیاد در مثانه
درد کلیه گاهی میتواند نشانه ای از یک مشکل جدی مانند عفونت یا انسداد مجاری ادراری باشد. تشخیص و درمان بهموقع، از آسیب های دائمی به کلیه جلوگیری می کند.
روش های تشخیص درد کلیه
پزشک برای شناسایی علت درد کلیه معمولاً از مراحل زیر استفاده میکند:
آزمایش ادرار: بررسی وجود خون، عفونت یا پروتئین در ادرار.
آزمایش خون: سنجش عملکرد کلیه ها از طریق میزان کراتینین و اوره.
سونوگرافی یا سیتیاسکن: شناسایی سنگ، انسداد یا توده های کلیوی.
معاینه فیزیکی و بررسی سابقه بیمار: جهت تشخیص دقیق تر محل و شدت درد
معرفی پزشک متخصص برای درمان درد کلیه
اگر دچار درد یا ناراحتی در ناحیه کلیه هستید، برای بررسی دقیق تر و درمان مؤثر، می توانید به دکتر سید حمیدرضا آرزهگر – جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری مراجعه کنید. ایشان با تجربه فراوان در زمینه تشخیص و درمان بیماری های کلیوی و مجاری ادراری، آماده ارائه خدمات تخصصی به بیماران هستند.
