دیالیز برای چه افرادی مناسب است؟
دیالیز، یکی از روش های حیاتی درمانی جایگزین وظایف کلیه ها در افرادی است که از عملکرد کلیه های خود محروم هستند. این روش با از بین بردن مواد زاید و سموم از خون، تعادل شیمیایی بدن را حفظ و از زندگی بیماران متاثر از بیماری های کلیوی حمایت می کند.
اهمیت بالای کلیه ها در تصفیه خون و حفظ تعادل اسیدی-بازی بدن، به عنوان عضوی حیاتی، بسیار مهم است. عدم عملکرد صحیح آن ها می تواند عوارض جدی برای سلامتی فرد را به همراه داشته باشد. در مواردی که کلیه ها به طور مستمر قادر به تصفیه خون نیستند، نیاز به دیالیز برای حفظ زندگی و بهبود کیفیت زندگی بیماران به وجود می آید.
در این مطلب، به بررسی انواع دیالیز، نیازمندی ها و نحوه عملکرد دستگاه های دیالیز، عوارض و مشکلات مرتبط با دیالیز کلیه خواهیم پرداخت.
دیالیز چیست؟
دیالیز، یک روش درمانی است که در افرادی که کلیه هایشان به طور کامل عمل نمی کنند، به کار می رود. این فرآیند، وظیفه تصفیه خون را به عهده می گیرد و مواد زاید و سموم را از بدن دفع می کند. به عبارت دیگر، دیالیز کلیه به عنوان جایگزینی برای عملکرد کلیه های سالم عمل می کند و بهبود عملکرد کلیه و کیفیت زندگی را تسهیل می کند.
در این روش، خون بیمار از طریق یک دستگاه ویژه به ماشین دیالیز متصل می شود. این دستگاه با استفاده از فیلترها و غشاهای خاص، مواد زاید، سموم و اضافه آب را از خون جدا می کند. سپس خون تصفیه شده به بیمار بازمی گردد. دیالیز کلیه معمولا به صورت منظم و در مدت زمان مشخصی بسته به شرایط بیمار و توصیه پزشک، روزانه، چند روز در هفته یا حتی هر دو هفته یکبار انجام می شود.
انواع مختلف دیالیز
دیالیز می تواند به دو صورت انجام شود: همودیالیز و دیالیز نموداری. در ادامه هر یک از این روش ها را توضیح خواهیم داد.
- همودیالیز (دیالیز خون): در همودیالیز، خون بیمار از بدن خارج می شود و به دستگاه منتقل می شود. در دستگاه دیالیز، خون از طریق یک فیلتر و غشای دیالیز تصفیه شده و مواد زاید، سموم و اضافه وزن آب از خون جدا می شوند. سپس خون تصفیه شده به بیمار بازمی گردد. این روش معمولاً در مراکز دیالیز انجام می شود و ممکن است چند بار در هفته و به مدت چند ساعت انجام شود.
- دیالیز نموداری: در دیالیز نموداری، غشای نازوفارنژیال (غشا پریتونیال) در داخل شکم بیمار استفاده می شود. در این روش، محلول دیالیزی به وسیله یک لوله وارد شکم بیمار می شود و مخلوط با مایعات بدنی از طریق غشا پریتونیال جذب و تصفیه می شود. سپس محلول آلوده به ضایعات و مواد زاید از شکم خارج می شود. این روش انعطاف پذیری بیشتری در زمان اجرا و آزادی بیشتری برای بیمار دارد و می تواند در محل زندگی بیمار انجام شود.
کاربرد دیالیز
دیالیز کاربردهای گسترده ای در درمان بیماران با مشکلات کلیوی دارد. از جمله کاربردهای آن می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- کنترل عوارض نارسایی کلیوی و بهبود علائم درد کلیه و بهبود کیفیت زندگی بیماران با مشکلات کلیوی.
- در مراحل نهایی نارسایی کلیوی و در مواردی که عملکرد کلیه به طور کامل کاهش یافته است.
- در برخی بیماری های مزمن کلیوی مانند بیماری کلیوی پلی کیستیک و غیره.
- در مواجهه با مسمومیت شدید با سموم مختلف.
دیالیز برای چه افرادی انجام می شود؟
دیالیز کلیه برای افرادی مناسب است که در مرحله پیشرفته ای از نارسایی کلیوی قرار دارند و عملکرد کلیه هایشان به طور کامل کاهش یافته است. افرادی که مشکلات زیر را دارند، کاندیدای مناسبی برای این کار هستند:
- نارسایی کلیوی مزمن: افرادی که با نارسایی کلیوی مزمن روبرو هستند و عملکرد کلیه هایشان به طور پایدار کاهش یافته است، به دیالیز نیاز دارند.
- عوارض نارسایی کلیوی: افرادی که عوارضی نظیر اضافه وزن آب، اختلالات الکترولیتی، اسیدیته خونی و سموم در بدنشان ناشی از نارسایی کلیوی دارند، به دیالیز نیاز دارند تا این عوارض کنترل شوند.
- نارسایی کلیوی حاد: برخی از افراد به طور ناگهانی با نارسایی کلیوی حاد مواجه می شوند، که در این موارد نیز دیالیز به عنوان یک روش درمانی فوری و ضروری مورد استفاده قرار می گیرد.
بیماری های خاص: برخی بیماری های خاص مانند بیماری های خونی یا اختلالات سیستمیک می توانند به عدم عملکرد صحیح کلیه و ایجاد نیاز به دیالیز منجر شوند.
دیالیز چطور انجام می شود؟
دیالیز کلیه یک فرآیند پیچیده است که به طور معمول در مراکز واختصاصی دیالیز انجام می شود. مراحل اصلی انجام دیالیز به شرح زیر است:
- آماده سازی بیمار: قبل از شروع جلسه دیالیز، بیمار روی صندلی یا تختی قرار می گیرد که به راحتی به دستگاه دیالیز دسترسی داشته باشد. محل دستگاه دیالیز و نقاط دسترسی به رگ ها (معمولاً شریان و ورید) ضدعفونی می شود و سرنگ هایی برای اتصال به دستگاه آماده می شوند.
- اتصال به دستگاه: نقطه دسترسی به رگ ها با استفاده از سرنگ و کانکشن خاصی به دستگاه دیالیز متصل می شود. سپس اپراتور دستگاه دیالیز پمپی را به منظور جریان خون راه اندازی می کند.
- فرآیند دیالیز: خون بیمار از بدن خارج شده و به وسیله لوله ها و سیستم فیلتراسیون دستگاه، از مواد زاید و سموم تصفیه می شود. در همودیالیز، از فیلترهای خاصی به عنوان کلیتر (دیالیزر) برای تصفیه خون استفاده می شود. خون تصفیه شده با استفاده از سیستمی از نوع نفرودیالیز به بیمار بازمی گردد.
- تعادل الکترولیتی: محلول دیالیز که شامل آب و مواد معدنی است، به بیمار داده شده تا تعادل الکترولیتی بدن حفظ شود.
- مدت زمان دیالیز: مدت زمان هر جلسه دیالیز بسته به وضعیت بالینی و نیازهای بیمار متفاوت است و معمولاً ۲ تا ۴ جلسه در هفته برای هر بیمار تعیین می شود.
- پایان دیالیز: پس از اتمام جلسه، کانکشن بین بیمار و دستگاه قطع می شود. بیمار ممکن است در این مرحله احساس خستگی یا ضعف کند و نیاز به استراحت داشته باشد.
بهترین دکتر انجام دیالیز
هرگونه تعلل در مراجعه به پزشک می تواند پروسه دیالیز شما دشوار تر کند. قطعا داشتن یک پزشک و جراح با تجربه در زمینه عمل های مخصوص مردان خیال شما را بابت کیفیت عمل و همچنین نتیجه آن راحت کند. شما برای مشاوره در زمینه دیالیز می توانید به دکتر سید حمیدرضا آرزه گر متخصص اورولوژی و جراح و متخصص کلیه مراجعه کنید. ایشان با بهره گرفتن از جدیدترین متدهای روز دنیا به درمان متقاضیان خود می پردازند. در صورت داشتن هرگونه سوال در ارتباط با مشکلات مربوط به دیالیز می توانید از ایشان مشاوره بخواهید و مطمئن شوید که کاندید مناسبی برای انجام درمان های مختلف هستید یا خیر.
