علت کوچک شدن کلیه چیست؟
کوچک شدن کلیه یا آتروفی کلیه وضعیتی است که در آن یک یا هر دو کلیه اندازه طبیعی خود را از دست داده و کوچک تر می شوند؛ بنابراین نمی توانند عملکرد مناسب و درستی داشته باشند. به هیچ وجه نباید آتروفی کلیه را با هیپوپلازی کلیه اشتباه گرفت؛ زیرا هیپوپلازی یک وضعیتی است که در آن فرد با کلیه های کوچک تر از حد طبیعی متولد می شود در حالی که آتروفی در طی دوران زندگی ایجاد خواهد شد. جهت آشنایی با علت کوچک شدن کلیه در این مقاله از سایت دکتر سید حمیدرضا آرزه گر همراه ما باشید.
علائم کوچک شدن کلیه ها
در صورت بروز آتروفی کلیه ممکن است علائم خاصی نداشته باشید اما با پیشرفت بیماری معمولاً نشانه های زیر بروز می کنند:
• درد شکم
• تکرر ادرار
• خارش پوست
• خواب آلودگی
• تورم دست و پا
• کاهش اشتها
• گرفتگی عضلات
عوامل مؤثر در کوچک شدن کلیه
معمولاً کلیه به دلایل مختلفی کوچک می شود که در این بخش مهم ترین آن ها را ذکر می کنیم:
• سنگ های کلیه درمان نشده
• بیماری های خود ایمنی مزمن کلیه
• مسدود شدن مجرای ادرار (فشار به کلیه و آسیب به نفرون ها)
• انسداد شریان کلیوی در اثر لخته شدن خون
• باریک شدن شریان تأمین کننده خون کلیه
• عفونت های طولانی مدت کلیه
کوچک شدن کلیه چه عوارضی دارد؟
زمانی که هر دو کلیه کوچک شوند، نارسایی کلیوی به وجود می آید و باعث می شود که سطح پتاسیم افزایش یابد و کلیه ها نتوانند به درستی خون را فیلتر کنند؛ بنابراین عملکرد قلب نیز مختل شده و در مواردی کشنده خواهد بود. نارسایی مزمن کلیه که در اثر آتروفی رخ می دهد باعث می شود که مایعات در ریه ها حبس شوند و وضعیت خاصی به نام ادم ریوی پیش آید؛ همچنین این بیماری می تواند باعث اختلال نعوظ، کاهش میل جنسی و کاهش باروری شود که باید در مراحل اولیه درمان و کنترل شود.
نحوه تشخیص کلیه آتروفیک
در مراحل اولیه پزشک برای آنکه بتواند با قطعیت این بیماری را تشخیص دهد، یکسری آزمایش ها را درخواست می کند. در این آزمایش ها نرخ فیلتراسیون گلومرولی برای بررسی عملکرد کلیه بررسی می شود؛ همچنین ممکن است پزشک برای تشخیص دقیق تر آزمایش ادرار به منظور بررسی آلبومین انجام دهد. آلبومین یک نوع پروتئین است که در زمان وجود آسیب های کلیوی در ادرار یافت می شود. پس از تشخیص هر گونه مشکل پزشک می تواند برای بررسی ساختار کلیه از سونوگرافی و اسکن توموگرافی کامپیوتری استفاده کند. تمامی موارد ذکر شده در تشخیص دقیق تر کمک خواهند کرد.
مواردی که برای مدیریت کوچک شدن کلیه ها باید بدانید!
کلیه های کوچک شده عملکرد مناسبی ندارند؛ بنابراین باید هر چه سریع تر اقدامات لازم برای مدیریت وضعیت انجام شود. برخی از مهم ترین راهکارها که در این زمینه مؤثر هستند را در ادامه بررسی خواهیم کرد.
-
کاهش مصرف سدیم
همان طور که احتمالا می دانید مصرف زیاد سدیم می تواند تعادل آن را در بدن تغییر دهد و باعث می شود که بدن مایعات بیشتری را در خود حفظ کند. این تجمع مایعات باعث افزایش فشارخون می شود و عملکرد کلیه ها را تحت تأثیر قرار می دهد؛ بنابراین بیماران باید سعی کنند، مصرف سدیم را تا حد زیادی کاهش دهند تا عملکرد کلیه ها بهتر شود. برای کاهش مصرف سدیم بهتر است به موارد زیر توجه داشته باشید:
• حتماً پیش از مصرف مواد غذایی محتوای سدیم روی برچسب را بررسی کنید.
• مواد غذایی که به صورت کنسرو هستند را پیش از پختن و مصرف بشویید.
• در غذاهای خود استفاده از نمک را به حداقل برسانید و برای طعم دهی از چاشنی های دیگر استفاده کنید.
• به جای استفاده از غذاهای بسته بندی شده حتماً از غذاهای تازه استفاده کنید.
-
محدود کردن مصرف پروتئین
کلیه ها در اثر مصرف زیاد پروتئین برای از بین بردن مواد زائد عملکرد سخت تری دارند؛ بنابراین با محدود کردن مصرف پروتئین و استفاده از مواد غذایی که مواد زائد کمتری دارند، می توان عملکرد آن را بهبود بخشید. این افراد بهتر است از پروتئین های مختلف مثل گوشت بدون چربی، ماهی و سفیده تخم مرغ کم تر استفاده کنند.
-
کاهش مصرف پتاسیم
اگر مبتلا به آتروفی کلیه هستید باید مصرف پتاسیم خود را به حداقل برسانید؛ زیرا زمانی که کلیه ها ضعیف می شوند، نمی توانند این مواد معدنی را متعادل کنند؛ بنابراین پتاسیم در خون جمع می شود. سعی کنید بیشتر از مواد غذایی کم پتاسیم مثل سیب، هویج، لوبیا سبز، برنج سفید و نان استفاده کنید و از مصرف مواد غذایی حاوی پتاسیم بالا مانند موز، لوبیا، آجیل، پرتغال، گوشت گاو جداً خودداری کنید.
-
مصرف غذاهایی با فسفر کم
بیماری های کلیوی علی الخصوص کلیه آتروفیک باعث تجمع فسفر در خون می شود. بنابراین بیماران مبتلا به آتروفیک باید مصرف فسفر خود را محدود کنند و بیشتر از مواد غذایی مثل نان، ماکارونی، برنج، میوه ها و سبزیجات تازه و غلات بر پایه برنج و ذرت استفاده کنند؛ همچنین بهتر است پیش از مصرف مواد غذایی بسته بندی شده برچسب روی آن را مشاهده کنید تا میزان فسفر موجود در آن مطلع شوید.
-
درمان کلیه های آتروفیک
با توجه به این که پزشکان نمی توانند آتروفی کلیه را معکوس کنند اما باید علت اصلی آن درمان شود تا آسیب های بیشتری به وجود نیاید؛ بنابراین می توان گفت که تشخیص علت دقیق کوچک شدن کلیه در درمان نقش بسیار مهمی دارد. به عنوان مثال ممکن است در اثر عفونت مزمن دستگاه ادراری آتروفی کلیه به وجودآمده باشد که با مصرف آنتی بیوتیک ها درمان می شود. در موارد دیگر نیز کنترل فشار خون و شرایطی مثل دیابت تا حد زیادی در پیشگیری از کوچک شدن کلیه نقش دارند. چنانچه هر دو کلیه در اثر کوچک شدن عملکرد خود را از دست بدهند، برای حذف مواد زائد از دیالیز استفاده می شود که می تواند عملکرد کلیه ها را بهبود بخشد. توجه داشته باشید که دیالیز درمان نیست بلکه به بیمار کمک می کند باقی عمر خود را با کیفیت مطلوب بگذرانند.
پیشگیری از آتروفی کلیه ها
در واقع باید گفت که هیچ تضمینی وجود ندارد تا بتوان از ابتلا به این بیماری جلوگیری کرد اما با اقدامات پیشگیری می توان شرایط را مدیریت کرد. به عنوان مثال می توان با کنترل فشار خون و دیابت عملکرد کلیه ها را مدیریت کرد تا دچار آسیب نشوند؛ همچنین اگر بیماران سعی کنند موارد ذکر شده برای مدیریت و کوچک شدن کلیه را رعایت کنند و در کنار آن ورزش منظم و وزن مناسب داشته باشند تا حد زیادی از بروز آتروفی کلیه جلوگیری می شود.
مراجعه به پزشک
در مطالب فوق ما ضمن بررسی علت کوچک شدن کلیه سعی کردیم موارد پیشگیری و مدیریت آن را نیز ذکر کنیم. توصیه می شود هر فرد به صورت سالانه و دوره ای برای بررسی عملکرد کلیه های خود تحت نظر متخصص باشد تا از آسیب های جدی به کلیه جلوگیری شود. دکتر سید حمیدرضا آرزه گر جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری در این زمینه به شما کمک خواهند کرد تا بتوانید سلامت کلیه های خود را تأمین کنید. برای دریافت نوبت ویزیت حضوری می توانید با شماره های درج شده در این سایت تماس بگیرید.
