هیدروسل چگونه باعث ورم بیضه می شود؟
هیدروسل، وضعیتی است که در آن مایع در کیسه بیضه ها جمع می شود و باعث ورم بیضه ها می شود. این وضعیت می تواند به علت مشکلاتی در جریان مایع لنفاوی یا افزایش تولید مایع ایجاد شود. در حالی که هیدروسل در برخی موارد خطری ندارد، اما ممکن است نشانه ای از مشکلات جدی تری مانند تورم بیضه ها باشد که نیاز به درمان دارند.
تعریف هیدروسل و انواع آن
هیدروسل نوعی اختلال در کیسه بیضه است که در آن مایعی در اطراف بیضه ها تجمع می یابد و باعث تورم آنها می شود. این وضعیت ممکن است در اثر ناهنجاری در جریان مایع لنفاوی، عفونت یا تولید بیش از حد مایع ایجاد شود و معمولاً در مردان بالغ و نوزادان مشاهده می شود. هیدروسل می تواند به دو نوع اولیه و ثانویه تقسیم شود: نوع اولیه به طور معمول بدون علت خاصی رخ می دهد، در حالی که نوع ثانویه می تواند نتیجه عفونت یا آسیب دیدگی ناحیه باشد.
هیدروسل مادرزادی (اولیه)
این نوع هیدروسل از بدو تولد وجود دارد و در اثر بسته نشدن کانال پروسه واژینالیس که در دوران جنینی به طور طبیعی باید بسته شود، ایجاد می شود. در نتیجه، مایع از شکم به کیسه بیضه انتقال یافته و باعث ورم می شود. در بیشتر موارد، هیدروسل مادرزادی تا سن یک سالگی به صورت خودبه خودی جذب می شود و نیاز به درمان ندارد. اما در صورتی که تورم پس از این سن ادامه یابد، ممکن است نیاز به بررسی بیشتر و اقدامات درمانی داشته باشد.
هیدروسل اکتسابی (ثانویه)
این نوع هیدروسل معمولاً در بزرگسالی به دلایلی مانند آسیب های جسمی، التهاب، عفونت یا بیماری هایی که موجب التهاب کیسه بیضه می شوند، ایجاد می شود. در هیدروسل اکتسابی، تولید مایع در اطراف بیضه ها افزایش می یابد یا جذب آن کاهش پیدا می کند که منجر به ورم بیضه می شود. اگر هیدروسل به دلیل عفونت یا التهاب ایجاد شده باشد، ممکن است با درد و ناراحتی همراه باشد و نیاز به درمان و پیگیری دارد.
علائم و نشانه های هیدروسل
علل ایجاد هیدروسل به دو دسته اصلی تقسیم می شود: علل مادرزادی و علل اکتسابی. در هر دسته، عوامل مختلفی می توانند منجر به تجمع مایع و بروز هیدروسل شوند.
علل مادرزادی
بسته نشدن کانال پروسه واژینالیس: در دوران جنینی، کانالی به نام پروسه واژینالیس بین شکم و کیسه بیضه ها وجود دارد که معمولاً پیش از تولد بسته می شود. در صورتی که این کانال بسته نشود، مایع از حفره شکمی به کیسه بیضه ها جریان می یابد و باعث ایجاد هیدروسل می شود. این نوع هیدروسل معمولاً در نوزادان دیده می شود و اغلب تا سن یک سالگی به صورت خودبه خودی برطرف می شود.
علل اکتسابی
- عفونت یا التهاب (اپیدیدیمیت): عفونت ها و التهاباتی که در ناحیه بیضه یا اپیدیدیم (مجاری که اسپرم ها را از بیضه ها منتقل می کنند) رخ می دهند، ممکن است موجب تجمع مایع و ایجاد هیدروسل شوند. این وضعیت بیشتر در بزرگسالان دیده می شود.
- آسیب های جسمی: ضربه یا آسیب فیزیکی به ناحیه بیضه می تواند موجب ترشح بیش از حد مایع و تجمع آن در اطراف بیضه ها شود. در این حالت، بدن تلاش می کند تا از طریق افزایش مایع، ناحیه آسیب دیده را محافظت کند.
- تومورها و سرطان بیضه: در موارد نادر، تومورها یا سرطان بیضه ممکن است موجب بروز هیدروسل شوند. این وضعیت به دلیل التهاب و تحریک بافت ها در اطراف بیضه ها رخ می دهد و باید به سرعت تشخیص داده و درمان شود.
- جراحی ها: انجام برخی از جراحی ها در ناحیه کشاله ران یا بیضه، مانند جراحی های فتق، ممکن است منجر به تغییر در جریان مایع و ایجاد هیدروسل شود.
روند بروز ورم بیضه در هیدروسل
روند تورم بیضه در هیدروسل که به دلیل تجمع مایع در کیسه اطراف بیضه ها ایجاد می شود، به طور معمول زمانی آغاز می شود که جریان طبیعی مایع در اطراف بیضه ها دچار اختلال شود. در حالت عادی، مقدار کمی مایع در کیسه بیضه برای روانی حرکت بیضه ها وجود دارد و این مایع به طور طبیعی جذب و دفع می شود. اما زمانی که تولید مایع افزایش پیدا کند یا تخلیه آن مختل شود، تجمع مایع اتفاق می افتد و باعث ورم کیسه بیضه می شود. در هیدروسل مادرزادی، این ورم به دلیل بسته نشدن کامل کانال پروسه واژینالیس بین شکم و کیسه بیضه ها رخ می دهد که موجب جریان مایع از شکم به بیضه می شود. در مقابل، در هیدروسل اکتسابی، عوامل مختلفی مانند عفونت، آسیب یا التهاب باعث تجمع مایع در اطراف بیضه ها می شوند و کیسه بیضه ورم می کند.
علل ایجاد هیدروسل
علائم و نشانه های هیدروسل معمولاً شامل موارد زیر است:
- تورم بدون درد در کیسه بیضه: رایج ترین علامت هیدروسل، ورم بیضه ها است که معمولاً بدون درد یا ناراحتی است. این ورم ممکن است در طول زمان افزایش یابد و به خصوص هنگام ایستادن یا فعالیت های جسمی بیشتر به چشم بیاید.
- احساس سنگینی در کیسه بیضه: افراد مبتلا به هیدروسل ممکن است احساس سنگینی یا پری در ناحیه کیسه بیضه داشته باشند، به ویژه اگر ورم بزرگ تر شود.
- افزایش اندازه کیسه بیضه در طول روز: در برخی موارد، تورم بیضه در طول روز با افزایش فعالیت و ایستادن بیشتر می شود و هنگام شب یا استراحت کاهش می یابد.
- ناراحتی و فشار جزئی: هرچند هیدروسل معمولاً بدون درد است، اما در صورت بزرگ شدن بیش از حد، ممکن است فرد احساس فشار یا ناراحتی جزئی در ناحیه بیضه و کشاله ران داشته باشد.
- تغییر شکل کیسه بیضه: در صورت وجود هیدروسل، کیسه بیضه ممکن است بزرگ تر و گردتر به نظر برسد. این تغییر شکل به دلیل تجمع مایع در اطراف بیضه ها است و با لمس می توان نرمی و تغییر حالت آن را احساس کرد.
مراجعه به پزشک
درمان هیدروسل و جلوگیری از پیشرفت آن نیازمند تشخیص و ارزیابی دقیق توسط پزشک متخصص است. دکتر سید حمیدرضا آرزه گر، متخصص برجسته اورولوژی، در ارائه خدمات پزشکی مرتبط با بیماری های ناحیه تناسلی و مشکلات بیضه تجربه گسترده ای دارند. ایشان با به کارگیری تکنیک های پیشرفته و بهره گیری از تجهیزات مدرن، می توانند به تشخیص دقیق هیدروسل و ارائه راه حل های درمانی مناسب برای کاهش ورم بیضه ها کمک کنند.
