سرطان پروستات یکی از بیماری هایی است که در بین مردان زیاد دیده می شود و دانستن راه های تشخیص زودهنگام آن اهمیت زیادی دارد. اگر این بیماری در مراحل اولیه شناخته شود، درمان های ساده تر و موثرتری برای آن در نظر گرفته می شود و می توان از پیشرفت و گسترش آن جلوگیری کرد. در بیشتر مواقع، سرطان پروستات در ابتدای شکل گیری هیچ نشانه مشخصی ندارد و فرد متوجه مشکل نمی شود. همین موضوع باعث می شود بررسی و معاینه منظم اهمیت زیادی پیدا کند.
آزمایش PSA و نقش آن در تشخیص زودهنگام سرطان پروستات
آزمایش PSA یکی از مهم ترین و رایج ترین روش هایی است که پزشکان برای بررسی سلامت پروستات از آن استفاده می کنند. در این آزمایش با یک نمونه خون ساده، مقدار ماده ای به نام PSA یا آنتی ژن اختصاصی پروستات در خون اندازه گیری می شود. این ماده به طور طبیعی توسط پروستات تولید می شود، اما وقتی مقدار آن بیشتر از حد معمول باشد، می تواند نشانه ای از وجود مشکل در پروستات باشد. بالا بودن PSA همیشه به معنای سرطان نیست، اما می تواند هشداری باشد که مشکلی در پروستات وجود دارد و لازم است بررسی های بیشتری انجام شود. اهمیت این آزمایش در این است که به پزشک کمک می کند بیماری هایی مثل سرطان پروستات در مراحل اولیه و قبل از شدید شدن علائم شناسایی شوند. وقتی بیماری زود تشخیص داده شود، شانس درمان کامل و موفقیت آمیز خیلی بیشتر خواهد بود و فرد می تواند با روش های ساده تر و کم خطرتر درمان شود. به همین دلیل آزمایش PSA معمولا برای مردانی که سن بالاتری دارند یا در خانواده سابقه بیماری های پروستات وجود داشته است، توصیه می شود.
معاینه دیجیتال رکتال (DRE) برای بررسی پروستات
معاینه دیجیتال رکتال یا DRE یکی از روش های مهم برای بررسی سلامت پروستات است که به پزشک کمک می کند هر گونه تغییر غیرطبیعی در اندازه، شکل یا بافت پروستات را سریع تشخیص دهد. در این معاینه، پزشک با دستکش و ژل مخصوص، به آرامی انگشت خود را وارد رکتوم می کند و پروستات را لمس می کند تا مطمئن شود همه چیز طبیعی است یا نیاز به بررسی بیشتر وجود دارد. شاید در ابتدا کمی ناراحت کننده به نظر برسد، اما معمولا فقط چند دقیقه طول می کشد و درد زیادی ندارد. اهمیت این معاینه در این است که می تواند مشکلاتی را نشان دهد که آزمایش خون PSA به تنهایی ممکن است نتواند تشخیص دهد. برای مثال، وجود گره ها، سفتی یا نواحی غیرطبیعی در پروستات می تواند نشانه التهاب، بزرگی خوش خیم پروستات یا حتی سرطان باشد.
سونوگرافی و تصویربرداری در تشخیص سرطان پروستات
برای اینکه پزشک بتواند مشکلات پروستات را دقیق تر بررسی کند، مخصوصا وقتی آزمایش PSA یا معاینه دیجیتال رکتال (DRE) نشانه ای از مشکل نشان می دهند، از روش های تصویربرداری مانند سونوگرافی و MRI استفاده می شود. این روش ها به پزشک کمک می کنند ساختار داخلی پروستات را به خوبی ببیند و نواحی غیرطبیعی یا مشکوک را شناسایی کند تا تشخیص دقیق تری انجام شود. در سونوگرافی پروستات که معمولا به شکل ترنس رکتال انجام می شود، یک پروب کوچک داخل رکتوم قرار می گیرد تا تصاویر واضحی از پروستات تهیه شود. این تصاویر نشان می دهند اندازه و شکل پروستات طبیعی است یا در بخشی از آن گره یا ناحیه غیرطبیعی وجود دارد. در صورت مشاهده نواحی مشکوک، پزشک می تواند نمونه برداری را با دقت بیشتری انجام دهد. علاوه بر سونوگرافی،MRI پروستات نیز یکی از روش های پیشرفته تصویربرداری است که اطلاعات بسیار دقیق تری درباره بافت ها و نواحی مشکوک ارائه می دهد.
چه کسانی بیشتر نیاز به غربالگری و تشخیص زودهنگام دارند؟
همه مردان می توانند از غربالگری پروستات استفاده کنند، اما بعضی افراد بیشتر به آن نیاز دارند چون احتمال مشکلات پروستات در آن ها بیشتر است:
- مردان بالای ۴۰ یا ۵۰ سال: با افزایش سن، احتمال بزرگی پروستات یا بیماری هایی مثل سرطان بیشتر می شود و انجام غربالگری به شناسایی زودهنگام کمک می کند.
- افرادی با سابقه خانوادگی: اگر پدر، برادر یا یکی از نزدیکان به سرطان پروستات مبتلا بوده، بهتر است غربالگری از سن پایین تر یعنی حدود ۴۰ سالگی شروع شود.
- افرادی با مشکلات ادراری یا لگنی: تکرر ادرار، سختی در شروع یا قطع ادرار، درد در لگن یا حتی خون در ادرار می تواند نشانه مشکل پروستات باشد و در این افراد غربالگری اهمیت بیشتری دارد.
- افرادی که دارو یا درمان خاص دارند: بعضی داروها یا درمان ها می توانند روی پروستات تاثیر بگذارند و قبل یا حین درمان، غربالگری توصیه می شود.
مراجعه به پزشک برای تشخیص زودهنگام سرطان پروستات
تشخیص زودهنگام سرطان پروستات فقط با انجام آزمایش PSA یا دیگر آزمایش ها ممکن نیست و نیاز به بررسی دقیق یک پزشک متخصص دارد. در بسیاری از مردان، سرطان پروستات در مراحل اولیه هیچ علامت واضحی ندارد و گاهی تنها تغییرات کوچک مثل تکرر ادرار، سختی در شروع یا قطع ادرار، درد در ناحیه لگن یا کاهش میل جنسی دیده می شود که می تواند نشانه وجود مشکل باشد. به همین دلیل، مراجعه به پزشک متخصص اهمیت زیادی دارد تا علت واقعی این علائم شناسایی و درمان مناسب شروع شود. دکتر سید حمیدرضا آرزه گر، متخصص اورولوژی و جراحی کلیه و مجاری ادراری، یکی از پزشکان با تجربه در این زمینه هستند که با دقت کامل نتایج آزمایش ها، معاینات و سابقه پزشکی فرد را بررسی می کنند و بهترین روش تشخیص و درمان سرطان پروستات را ارائه می دهند. برای گرفتن وقت یا مشاوره، می توانید از طریق راه های ارتباطی موجود در سایت دکتر آرزه گر اقدام کنید و از راهکارهای تخصصی ایشان استفاده کنید.
