دیالیز چیست و با چه عوارضی همراه است؟
اختلالات و بیماری های کلیوی در نهایت ممکن است به دلیل اقدام دیر هنگام باعث از کار افتادن کلیه ها و ناتوانی آن ها در انجام وظایف خود شوند. چنانچه کلیه در دستگاه ادراری قادر به انجام صحیح وظایف خود نباشند؛ فرد با بیماری های متعددی رو به رو خواهد شد که در برخی از مواقع این بیماری ها باعث تهدید جان بیمار می شوند.
در چنین وضعیتی متخصصان حاذق در این زمینه از روش های متنوعی برای بهبود عملکرد کلیه ها استفاده می کنند. اما در اکثر مواقع روش های درمانی با عوارض و مشکلاتی همراه هستند که باعث نگرانی بیمار می شوند. دیالیز یکی از روش های درمانی است که با وجود داشتن عوارض به بهبود وضعیت سلامت بدن در حین عملکرد نادرست کلیه ها کمک می کند. در این مطلب به بررسی کامل اینکه دیالیز چیست و با چه عوارضی همراه است؛ می پردازیم.
منظور از دیالیز چیست و چرا باید انجام شود؟
کلیه ها دو عضو کوچک لوبیایی شکل در دستگاه ادراری انسان هستند که وظایف بسیار مهمی را برای حفظ سلامت انسان ایفا می کنند. در بسیاری از مواقع سلامت استخوان ها و ماهیچه قلب توسط عملکرد صحیح کلیه ها امکان پذیر است. زمانی که کلیه ها در دستگاه ادراری عملکرد درستی نداشته باشند؛ پزشکان طی یک فرآیند درمانی به نام دیالیز، به انجام وظایف کلیه می پردازند.
در واقع همانطور که کلیه ها در بدن انسان به عنوان یک عضو فیلتر کننده باعث جدا کردن سم ها و مایعات اضافی از خون و تشکیل ادرار می شوند؛ دیالیز نیز این اقدام را به واسطه یک دستگاه انجام می شود. طی این روش، خونی که نیاز به تصفیه دارد؛ وارد دستگاه مخصوصی می شود و بعد از فیلتر شدن؛ مجدد به بدن باز میگردد.
افزایش مقدار مایعات اضافی و مواد زائد در بدن ممکن است بعد از مدت با خطرات جبران ناپذیری همراه باشد و حتی خطر مرگ را برای فرد به همراه داشته باشد؛ بنابراین چنانچه کلیه ها قادر به اجرای صحیح وضایف خود نباشند؛ باید از یک روش کارآمد برای انجام این وظایف جهت خارج کردن مواد اضافی از بدن و فیلتر کردن خون استفاده شود.
دیالیز چگونه و تحت چه شرایطی انجام می شود؟
روش های متعددی برای انجام دیالیز وجود دارد که با توجه به شرایط بیمار و صلاحدید پزشک، روش انجام فرآیند دیالیز انجام می شود. ساده ترین روش انجام فرآیند دیالیز، استفاده از یک دستگاه مخصوص برای تصفیه خون است. طی این روش دیالیزی خون از طریق لول متصل به بازو یا ران به دستگاه دیالیز وارد می شود و بعد از فیلتر شدن؛ مجدد به بدن باز می گردد. این پروسه درمان اغلب زمان است؛ زیرا باید در طول هفته حداقل سه بار انجام شود تا مواد زائد به طور کامل از بدن دفع شوند.
اما علاوه بر همودیالیز که با استفاده از دستگاه انجام می شود؛ روش دیگری برای دیالیز وجود دارد که برای انجام آن از لایه صفاق که دور روده و معده کشیده شده است؛ برای انجام دیالیز استفاده می شود که معمولاً انجام آن به شکل سیار (بدون دستگاه) و خودکار ( با دستگاه) امکان پذیر است.
تعداد دفعات انجام دیالیز به چه عواملی بستگی دارد؟
تعداد دفعات انجام فرآیند دیالیز و مدت زمان انجام این دوره به فاکتورهای متعددی بستگی دارد؛ قطعاً این فرآیند تا زمانی ادامه پیدا می کند که کلیه ها عملکرد درستی نداشته باشند؛ بنابراین اگر فردی به صورت موقت و در زمان کوتاهی با مشکل اختلالات کلیوی و نارسایی موقت کلیه همراه باشد؛ تا زمان بهبود این فرآیند انجام می شود.
نارسایی کلیه از بیماری های ناخوشایندی است که نشان می دهد کلیه ها قادر به انجام صحیح وظایف خود نیستند؛ در چنین وضعیتی فرد برای داشتن یک کلیه سالم باید عمل پیوند کلیه را انجام دهد. پیوند کلیه معمولاً پروسه ای زمان بر است؛ زیرا افراد زیادی هستند که باید برای درمان، عمل پیوند کلیه را انجام دهند و با وجود محدود بودن این عضو، ممکن است تا زمان پیدا شدن شرایط مناسب برای پیوند کلیه، نیاز باشد تا بیمار از فرآیند دیالیز برای انجام وظایف آن کمک بگیرد.
متاسفانه در برخی از مواقع شرایط بیمار به گونه ای است که توانایی انجام پیوند کلیه را ندارد؛ با انجام نشدن پیوند کلیه، باید از یک روش موثر برای خارج کردن مواد زائد از بدن استفاده شود که پزشکان فرآیند مصنوعی دیالیز را برای همیشه به این افراد پیشنهاد می کنند.
خطرات و عوارض دیالیز برای انسان چیست؟
دیالیز نیز مانند بسیاری از روش های درمانی ممکن است برای برخی از افراد نتیجه بخش نباشد؛ با این حال افراد زیادی هستند که با انجام به موقع دیالیز از سلامت جسمانی کاملی برخوردار هستند؛ اما بسته به نوع دیالیز و شرایط بیمار، ممکن است این روش مصنوعی برای خارج کردن سم و مایعات اضافی از بدن با عوارض و خطراتی مانند درد عضلات، احساس در در قفسه سینه، درد در ناحیه کمر، پایین آمدن فشار خون و…همراه باشد.
در برخی از افراد ممکن است دیالیز کردن علاوه بر مشکلاتی جسمی مانند خارش پوست، عفونت در ناحیه دیالیز و… با برخی از مشکلات روحی و روانی مانند افسردگی و تغییرات رفتاری مانند کج خلقی همراه باشند.
مراجعه به پزشک
در مطلب بالا به بررسی کامل اینکه دیالیز چیست و با چه عوارض و مشکلاتی همراه است، پرداختیم. با توجه به تحقیقات انجام شده، درصد بالایی از انسان ها به دلیل دیر اقدام کردن به پزشک متخصص کلیه و مجاری ادراری، دچار نارسایی کلیه می شوند و ممکن است نیاز به دیالیز و پیوند کلیه داشته باشند. بنابراین چکاپ دوره ای کلیه ها می تواند نقش قابل توجهی در جلوگیری از دیالیزی شدن و از کار افتادن کلیه ها داشته باشد.
شما می توانید با مراجعه منظم به متخصص کلیه و مجاری ادراری از وضعیت کلیه ها در دستگاه ادراری آگاه شوید و در صورت بروز مشکلی برای درمان آن سریعاً اقدام کنید. دکتر سید حمیدرضا آرزه گر جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری از پزشکان موفق در عرصه تشخیص و درمان بیماری های مرتبط با کلیه و مجاری اداری است که می توانید برای چکاپ دوره ای و بهبود بیماری های کلیوی به مطب ایشان مراجعه کنید.
