علت افتادگی مثانه چیست و چگونه درمان می شود؟
افتادگی مثانه به عنوان یک مشکل جدی برای زنان محسوب نمی شود؛ ولی می تواند بار منفی در کیفیت زندگی آن ها داشته باشد. افتادگی مثانه در انواع مختلف است که در صورت درمان نشدن، نوع خفیف آن به نوع شدیدتر تبدیل خواهد شد. این مشکل در زنان شیوع بیشتری نسبت به مردان دارد و به دلایل متعددی در آن ها بروز پیدا می کند. در این مقاله قصد داریم به بررسی انواع، علائم، علت افتادگی مثانه و همچنین روش های تشخیص و درمان این مشکل بپردازیم. برای آشنایی بیشتر در زمینه روش های پیشگیری از افتادگی مثانه، تا پایان مطلب با ما همراه باشید.
افتادگی مثانه چیست؟
به یک کیسه عضلانی در ناحیه لگن که مسئول نگه داری ادرار است، مثانه گفته می شود. فشار ناشی از پر شدن مثانه باعث احساس نیاز به دفع ادرار می شود. به وضعیتی که در آن، ضعیف شدن عضلات لگن باعث قرار گرفتن مثانه در موقعیتی غیر از موقعیت طبیعی خود شود، افتادگی مثانه یا سیستوسل می گویند. افتادگی مثانه ناشی از ضعف عضلات لگن و ضعف تاندون های لگن خواهد بود. از اجزای اصلی لگن می توان به مثانه، رحم و روده ها اشاره کرد که تغییر در وضعیت آن، منجر به تغییر در وضعیت قرارگیری اجزای آن می شود. بدترین عوارض افتادگی مثانه، ناتوانی در خالی کردن ادرار و بروز مشکلاتی مانند عفونت و نارسایی کلیه است.
انواع افتادگی مثانه
افتادگی مثانه و تغییر در وضعیت قرارگیری آن در لگن از یک مرحله خفیف آغاز می شود و تا مرحله شدیدتر ادامه پیدا می کند. انواع افتادگی مثانه براساس مراحل پیشرفت بیماری دسته بندی می شود. در این بخش از مطلب به بررسی انواع افتادگی مثانه می پردازیم.
نوع اول: در این مرحله به هنگام معاینه، بخش کوچکی از مثانه در واژن قابل لمس است.
نوع دوم: در این مرحله، بخش بیشتری از مثانه وارد واژن می شود و نیمی از فضای آن را پر می کند.
نوع سوم: در این مراحله، مثانه تا انتهای واژن قابل لمس است.
نوع چهارم: شدیدترین مرحله بیماری که مثانه به طور کامل از دهانه واژن خارج شده است و در برخی موارد بیمار مجبور به داخل کشیدن آن با دست می شود.
شایع ترین علائم افتادگی مثانه
افتادگی مثانه در مراحل و انواع مختلف بیماری دارای علائم متفاوتی است. توصیه می شود، بیمار با مشاهده علائم نوع اول و مرحله خفیف بیماری به پزشک متخصص مراجعه داشته باشد. در این صورت می تواند از بروز علائم شدیدتر جلوگیری کند. از جمله شایع ترین علائم افتادگی مثانه در حالت کلی عبارتند از:
- خارج شدن بافت مثانه از واژن
- احساس درد در نواحی لگن و زیر شکم به ویژه به هنگام نشستن
- تورم و برآمدگی در واژن
- دفع ادرار سخت و دردناک
- ایجاد عفونت مکرر در مثانه
- احساس پر بودن مثانه حتی پس از خالی کردن آن
- نشت ادرار در اثر فشارهای ناشی از عطسه و سرفه
- بی اختیاری ادرار به ویژه در زمان برقراری رابطه جنسی
- داشتن کمر درد
مهم ترین دلایل افتادگی مثانه
تضعیف عضلات و تاندون های لگن علت افتادگی مثانه هستند. به طوری که دلایل متعددی باعث ضعف عضلات لگن و در نهایت افتادگی مثانه می شوند. هر یک از این دلایل می توانند منجر به بروز نوع مشخصی از افتادگی مثانه شوند. از جمله مهم ترین دلایل افتادگی مثانه عبارتند از:
• افزایش سن
• فشار آوردن مکرر در حرکت های روده
• بارداری و تجربه زایمان طبیعی
• یبوست و زور زدن زیاد برای عمل دفع
• یائسگی
• داشتن اضافی وزن
• برداشتن اجسام سنگین وزن
• داشتن سابقه جراحی لگن
• داشتن سرفه های مزمن و مکرر به دلیل مشکلات ریوی
نحوه تشخیص افتادگی مثانه
علائم ناشی از افتادگی مثانه موجب مراجعه بیمار به پزشک متخصص خواهد شد. پزشک در ابتدا شرح حال کاملی از بیمار می گیرد و سپس معاینات فیزیکی لازم را انجام می دهد. این معاینات فیزیکی شامل معاینات ناحیه لگن می شوند که پزشک با لمس و مشاهده می تواند تشخیص اولیه افتادگی مثانه دهد. در ادامه، برای بررسی های بیشتر و دقیق تر از روش های آزمایشگاهی استفاده می کنند. از جمله روش های تشخیص انواع افتادگی مثانه عبارتند از:
انجام آزمایش های ادرار و خون
آزمایش سیستوسکوپی
آزمایش یورودینامیک
سونوگرافی
تصویر برداری به روش های سی تی اسکن یا ام آر آی
روش های درمان افتادگی مثانه
پس از ارزیابی معاینات فیزیکی و نتایج حاصل از تست های آزمایشگاهی، نوع و علت افتادگی مثانه مشخص می شوند. براساس همین نتایج پزشک متخصص، بهترین روش درمانی برای درمان افتادگی مثانه در نظر می گیرد. در این بخش از مطلب به مهم ترین روش های درمان افتادگی مثانه اشاره خواهیم داشت.
• انجام تمرین های ورزشی کگل برای تقویت عضلات دستگاه تناسلی و دستگاه مجاری ادراری
• استفاده از شیاف واژینال
• دارو درمانی و جایگزینی استروژن
• فیزیوتراپی کف لگن
• استفاده از یک دستگاه حمایت کننده واژن به نام پساری
• جراحی عمل باز با هدف پیوند بیولوژیکی
• جراحی کم تهاجمی لاپاراسکوپی با هدف ترمیم بافت
روش های پیشگیری از افتادگی مثانه
با توجه به دلایل و عوامل تضعیف عضلات لگن و بروز افتادگی مثانه، در برخی موارد می توان از بروز این مشکل جلوگیری کرد. از جمله روش های پیشگیری از افتادگی مثانه عبارتند از:
رسیدن به وزن اید آل و حفظ آن
خودداری از برداشتن اجسام سنگین وزن
داشتن یک برنامه غذایی سالم برای جلوگیری از بروز یبوست
رفع بیماری های زمینه ای مانند مشکلات روده و مشکلات ریوی
مراجعه به پزشک
در مطالب فوق به بررسی علائم، اتواع و علن افتادگی مثانه پرداخته شد. ضعیف شدن عضلات لگن به دلایل مختلفی مانند افزایش سن، برداشتن اجسان سنگین، یائسگی، بارداری و سابقه جراحی در لگن، به عنوان علت افتادگی مثانه شناخته می شود. دکتر حمیدرضا آرزه گر جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری با گذراندن دوره تکمیلی اندویورولوژی از هلند، دارای ۱۱ سال فعالیت در زمینه بیماری های کلیه و مجاری ادراری، به ویژه سنگ، پروستات، ناباروری، ناتوانی جنسی، اختلالات نعوظ و زود انزالی است. شما می توانید برای کنترل و درمان افتادگی مثانه به بهترین شیوه درمانی و گرفتن نوبت ویزیت با شماره های درج شده در سایت تماس حاصل نمایید.
