علت شب ادراری در کودکان و روش درمان آن
شب ادراری در کودکان ۲ تا ۴ سال و گاهاً ۴ تا ۶ سالگی رایج است که معمولاً ۱ یا ۲ بار در هفته رختخواب خود را خیس می کنند. اغلب مشکلاتی که مربوط به کنترل مثانه و شب ادراری هستند با بزرگ تر شدن کودک به طور طبیعی از بین می روند و نیازی به مداخلات پزشکی نخواهند داشت. اگر کودک شما نیز دچار شب ادراری است و می خواهید با روش های درمان آن آشنا شوید، در این مقاله از سایت دکتر سید حمیدرضا آرزه گر همراه ما باشید.
علت شب ادراری کودکان چیست؟
عواملی مثل سابقه خانوادگی شب ادراری، روند تکامل آهسته یا تولید ادرار زیاد در شب ادراری تأثیر دارند. در بسیاری از موارد معمولاً بیش از یک علت وجود خواهد داشت که کودکان نمی توانند ادرار خود را در شب کنترل کنند. این رفتار از عمد نیست و معمولاً عوامل جسمی و عاطفی در آن نقش دارند. گاهی اوقات نیز برخی بیماری ها مانند دیابت یا یبوست باعث ایجاد چنین مشکلی خواهند شد. در ادامه هر کدام از دلایل شب ادراری کودکان را بررسی خواهیم کرد.
• سابقه خانوادگی: محققان ژن های مرتبط با شب ادراری را در کسانی که سابقه خانوادگی داشتند بررسی کردند و نشان داد که شب ادراری می تواند با سابقه خانوادگی ارتباط مستقیم داشته باشد.
• روند تکامل آهسته: روند تکامل آهسته بیشتر در سنین ۵ تا ۱۰ سالگی باعث شب ادراری می شود و کودک در اثر چرخه خواب عمیق، سیستم عصبی در حال تکامل یا مثانه کوچک دچار مشکل می شود که سیستم عصبی نمی تواند پیام ها را در این زمینه به درستی ارسال کند.
• تولید ادرار بیش از حد: در برخی کودکان کلیه ها در طول شب ادرار زیادی تولید می کند و باعث می شود که مثانه پر شده ولی کودک نتواند برای تخلیه ادرار از خواب بیدار شود؛ بنابراین رختخواب خود را خیس می کند. در اثر سطح پایین هورمون ضد ادرار تولید ادرار اضافی در شب رخ می دهد.
• استرس: برخی موارد مانند تولد نوزاد جدید در خانواده، جابجایی یا شروع مدرسه جدید، تنها خوابیدن و سایر بحران های خانوادگی باعث می شوند که کودک استرس زیادی را تحمل کند؛ به همین خاطر ممکن است دچار شب ادراری شود.
• اختلالات خواب: اختلال در خواب نیز می تواند باعث شب ادراری در کودکان شود؛ همچنین اختلال در خواب باعث ایجاد مشکل تنفسی و کمبود اکسیژن خواهد شد که همین امر زمینه ساز تولید ادرار بیشتر توسط کلیه ها در شب است؛ بنابراین ابتلا به اختلال خواب می تواند دلیل شب ادراری کودکان باشد.
علائم مشکلات کنترل مثانه در کودکان
ادرار تصادفی می تواند ناشی از کنترل مثانه باشد که در این حالت کودک اغلب رختخواب و لباس خود را خیس می کند. شب ادراری در بسیاری از کودکان کاملاً طبیعی است و نمی توان آن را یک مشکل جدی سلامتی در نظر گرفت. به خصوص اگر این مشکل به صورت ژنتیکی باشد. در سن ۵ سالگی و بالاتر برخی علایم مثل رشد فیزیکی کُند و وجود بیماری خاص می تواند نشان دهنده مشکل کنترل مثانه در شب باشد. از جمله موارد نشان دهنده آن می توان به موارد زیر اشاره کرد:
• تعداد خیس شدن رختخواب کودک ۲ تا ۳ بار در هفته در طول ۳ ماه یا بیشتر است.
• هیچگاه برای مدت طولانی شب ادراری کودک قطع نخواهد شد.
• خیس شدن مجدد در رختخواب پس از آن که ۶ ماه خشک بوده است.
زمان مراجعه به پزشک برای شب ادراری
اگر فرزند شما دچار شب ادراری است و نگران آن هستید، بهتر است با پزشک مشورت کنید تا اگر مشکلی در این زمینه وجود دارد مورد بررسی و درمان قرار بگیرد. توصیه می شود در صورت بروز علایم زیر نیز حتماً به پزشک مراجعه کنید:
• گریه هنگام ادرار کردن
• تب
• بی قراری
• میل شدید به ادرار کردن، اما دفع مقدار کمی ادرار
• درد در ناحیه پایین شکم یا کمر
• درد یا سوزش هنگام ادرار کردن
• ادرار کدر، تیره، خونی یا بدبو
• حجم غیر طبیعی و زیاد ادرار
• جریان ضعیف ادرار
این مورد را به خاطر داشته باشید که هر کودکی کاملاً منحصر به فرد است و نمی توان برای همه آن ها یک سن خاص اعلام کرد اما معمولاً در سن ۵ یا ۶ سالگی شب ادراری دیگر رخ نمی دهد؛ بنابراین در صورت بروز چنین مشکلاتی پس از بازه سنی گفته شده بهتر است موارد فوق توسط متخصص بررسی شوند.
بررسی روش های درمان شب ادراری و مشکل کنترل مثانه
اگر بیماری دیگری مثل دیابت یا نقص دستگاه ادراری باعث شب ادراری کودک نشود، می توان از اقدامات درمانی زیر استفاده کرد تا هر چه سریع تر این مشکل برطرف شود.
-
مراقبت در منزل
یکی دیگر از روش های بسیار مؤثر و خانگی تغییر در برنامه های روزانه کودک است که می تواند به تنهایی یا همراه با سایر روش های درمانی باعث بهبود شب ادراری کودکان شود. شما باید سعی کنید برنامه کودک خود را به این صورت تغییر دهید که در روز مقدار مناسبی از مایعات را بین صبح تا ساعت ۵ عصر مصرف کند و پس از آن تا زمانی که کودک بخوابد میزان مصرف مایعات کم تر شود؛ همچنین بهتر است کودک در روز حدود ۴ تا ۷ بار برای دفع ادرار به دستشویی برود. همچنین ۲ بار دفع ادرار پیش از خواب با فاصله حدوداً نیم ساعت باعث می شود تا مثانه کودک کاملاً خالی شود و احتمال شب ادراری به حداقل برسد.
-
زنگ یا حسگر رطوبت
زنگ رطوبت یک حسگر است که به لباس و رختخواب کودک می چسبد و زمانی که اولین قطرات ادرار را تشخیص دهد به صدا در می آید تا کودک بیدار شود. در اوایل شاید لازم باشد که خودتان کودک را بیدار کنید و او را به دستشویی ببرید اما با گذشت زمان کودکی یاد می گیرد که وقتی مثانه اش پر است باید از خواب بیدار شود. لازم است به صورت منظم به مدت ۳ تا ۴ ماه از آن استفاده شود تا بهبودی حاصل گردد.
-
تشویق و ایجاد انگیزه
ایجاد انگیزه و در نظر گرفتن پاداش برای دنبال کردن یک برنامه خاص می تواند تأثیر زیادی در مدیریت شب ادراری داشته باشد. برای این کار لازم است شما وظایف و پیشرفت فرزند خود را به صورت دقیق یادداشت کنید و برای این که کودک انگیزه دستشویی رفتن قبل از خواب را داشته باشد بهتر است از او در تعویض ملحفه کمک بگیرید و به او جایزه بدهید. اگر پس از ۳ تا ۶ ماه این روش را به کار گرفتید ولی هیچ تغییری احساس نکردید، باید با پزشک متخصص برای استفاده از سایر روش های درمانی صحبت کنید.
-
دارو درمانی
زمانی که سایر روش های درمانی شرایط کودک را بهتر نکنند باید از روش دارو درمانی استفاده شوند. پزشک برای کمک به بهبود شرایط ممکن است یک دوره ای دارو برای کودک شما تجویز کند.
مراجعه به پزشک
در مطالب فوق ما سعی کردیم علاوه بر بررسی علت شب ادراری در کودکان، روش های درمان آن را نیز ذکر کنیم تا اگر شما هم کودکتان دچار شب ادراری است، بتوانید برای بهبود آن اقدام کنید. توصیه می کنیم اگر روش های خانگی و تشویقی در بهبود شرایط کودک شما تأثیری نداشته است، حتماً از متخصص در این زمینه کمک بگیرید. دکتر سید حمیدرضا آرزه گر جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری بهترین روش های درمانی را به شما ارائه خواهند کرد. جهت دریافت نوبت ویزیت حضوری می توانید با شماره های درج شده در این سایت تماس بگیرید.
