کلیه پلی کیستیک چیست؟
یکی از رایج ترین بیماری های ژنتیکی که در هر گروه سنی می تواند بروز پیدا کند، بیماری کلیه پلی کیستیک است. این بیماری با ایجاد کیست هایی در داخل کلیه باعث اختلال در عملکرد طبیعی و درست کلیه ها می شود. این کیست ها در انواع و اندازه های مختلفی به وجود می آیند و مشکلات متعددی برای بیماران ایجاد می کنند. به طوری که در بیشتر موارد، بیمار به دیالیز یا پیوند کلیه نیاز پیدا می کند. در این مقاله قصد داریم به بررسی بیماری کلیه پلی کیستیک و همچنین انواع، علائم، عوارض و نحوه تشخیص و درمان آن بپردازیم. برای آشنایی بیشتر با روش های پیشگیری از کلیه پلی کیستیک، تا پایان مطلب با ما همراه باشید.
کلیه پلی کیستیک چیست؟
به توده هایی که به شکل کیست های پر از مایع روی کلیه به وجود می آیند، کلیه پلی کیستیک گفته می شود. اصلی ترین دلیل ابتلا به بیماری کلیه پلی کیستیک، اختلال های ژنتیکی عنوان می شود که در افراد مبتلا به این بیماری به طور حتم، تغییر یا جهش ژنتیکی وجود دارد. کیست های ایجاد شده روی کلیه ها نمی توانند همانند کیست های ساده، بی ضرر باشند و مشکلاتی به دنبال دارند. به طوری که از بیماری کلیه پلی کیستیک، به عنوان یکی از بیماری مزمن کلیوی نام می برند. براساس تحقیقات آماری انجام شده، مشکلات ناشی از این بیماری مانند نارسایی کلیوی در افراد بالای 60 سال بروز پیدا می کند.
انواع بیماری کلیه پلی کیستیک
کلیه پلی کیستیک همان نقض و اختلال ژنتیکی است که از نظر نوع نقض ژتنتیکی در دو گروه دسته بندی می شوند. در ادامه به معرفی این دو گروه می پردازیم.
- کلیه پلی کیستیک اتوزومی غالب (ADPKD)
حدود 90 درصد ابتلا به بیماری کلیه پلی کیستیک از این نوع است. چنانچه یکی از پدر یا مادر دارای اختلال ژنتیکی باشد، فرزند نیز به این بیماری مبتلا خواهد شد.
- کلیه پلی کیستیک اتوزومی مغلوب (ARPKD)
این نوع بیماری کلیه پلی کیستیک به ندرت بروز پیدا می کند. چنانچه هر دو شخص پدر و مادر دارای نقض ژنتیکی باشند، فرزند با بیماری کلیه پلی کیستیک به دنیا خواهد آمد.
علائم بیماری کلیه پلی کیستیک
پزشکان متخصص بر این باور هستند که اغلب افراد بین 30 تا 40 سال مبتلا به کلیه پلی کیستیک بدون علامت هستند. در حالت کلی، با ایجاد کیست های کوچک و بزرگ روی کلیه، علائمی در بیمار ظاهر می شوند که از جمله این علائم عبارتند از:
مشاهده خون در ادرار
احساس درد در قسمت پشت یا پهلو
افزایش اندازه شکم همراه با احساس درد
افزایش فشار خون
عفونت کلیه ها و تکرار آن بعد از یک مدت کوتاه
عفونت ادراری
ایجاد سنگ کلیه
وجود پروتئین در ادرار در نتایج آزمایش ادرار
علت بیماری کلیه پلی کیستیک
با توجه به این مطلب که بیماری کلیه پلی کیستیک یک بیماری ژنتیکی و ارثی است، از این رو از طریق پدر و مادر به فرزندان منتقل می شود. در برخی موارد نادر نیز، با جهش یافتن یک ژنتیک در فرد، بیماری کلیه پلی کیستیک بروز پیدا می کند؛ بدون آن که پدر و مادر آن فرد دارای اختلال ژنتیکی باشند. این بیماری در بین زنان و مردان به طور مساوی می تواند بروز پیدا کند. علائم کلیه پلی کیستیک نیز در هر سنی می تواند خود را نشان بدهند و تنها مختص یک گروه سنی نیست.
خطرات و عوارض ناشی از بیماری کلیه پلی کیستیک
به وجود آمدن کیست هایی در بخش داخلی کلیه، علاوه بر علائم و ناراحتی های ایجاد شده، می تواند خطرات و مشکلات جدی تری به دنبال داشته باشد. این عوارض نسبت به میزان و اندازه کیست های ایجاد شده متفاوت خواهند بود. در ادامه به خطرات و عوارض ناشی از بیماری کلیه پلی کیستیک خواهیم پرداخت.
• نارسایی کلیوی و اختلال در عملکرد کلیه ها برای خارج کردن مواد زائد از بدن و همچنین ناتوان در حفظ تعادل مایعات و مواد شیمیایی بدن
• افزایش فشار خون و خطر ابتلا به بیماری های قلبی و سکته مغزی
• رشد کیست در بخش های دیگر بدن مانند کبد
• افزایش ابتلا به بیماری آنوریسم مغزی
• بروز مشکلاتی در عملکرد دریچه میترال قلب
• بروز مسمویت بارداری
• احتمال ایجاد دیورتیکول یا کیسه هایی در روده بزرگ
نحوه تشخیص بیماری کلیه پلی کیستیک
علائم کلیه پلی کیستیک شباهت زیادی به سایر بیماری های کلیوی دارد. پس از مراجعه به پزشک متخصص، شرح حال کاملی از بیمار گرفته می شود. میزان درد احساس شده در بخش های خاص از بدن می تواند در معاینات اولیه برای تشخیص بیماری، تاثیر داشته باشند. پزشک متخصص برای بررسی و تشخیص دقیق تر نیاز به نتایج برخی از تست های آزمایشگاهی دارد. از جمله تست های آزمایشگاهی برای تشخیص کلیه پلی کیستیک عبارتند از:
انجام آزمایش خون و ادرار
انجام تست ژنتیک
سونوگرافی شکم به کمک امواج صوتی
سی تی اسکن شک برای بررسی اندازه کیست ها
تصویر برداری از شکم به روش ام آر آی
پیلوگرام داخل وریدی
نحوه درمان بیماری کلیه پلی کیستیک
برای درمان قطعی بیماری کلیه پلی کیستیک هیچ روشی تا به امروز یافت نشده است. از این رو، روش های درمانی تجویز شده با هدف کنترل بیماری و همچنین کاهش عوارض ناشی از بیماری مورد استفاده قرار می گیرند. انتخاب هر یک از این روش ها به میزان شدت بیماری، سن و وضعیت جسمانی بیمار بستگی دارد. از جمله روش های کنترل بیماری کلیه پلی کیستیک عبارتند از:
• تجویز داروهای ضد درد برای تسکین دردهای کلیوی و آنتی بیوتیک در صورت داشتن عفونت کلیوی
• استفاده از داروهای فشار خون
• تجویز دارو برای هورمون های رشد برای کودکان کم وزن یا نارس
• انجام دیالیز
• پیوند کلیه
روش های پیشگیری از بیماری کلیه پلی کیستیک
به دلیل وراثتی بودن بیماری و جهش ژنتیکی، روشی قطعی برای پیشگیری از بیماری کلیه پلی کیستیک وجود ندارد. با رعایت برخی نکات مهم می توان از آسیب رسیدن جدی به کلیه ها جلوگیری کرد؛ از جمله این نکات عبارتند از:
ترک هر چه سریع تر سیگار و سایر دخانیات
حفظ وزن ایده آل
محدود کردن مصرف مشروبات الکلی
داشتن برنامه غذایی سالم و کاهش مصرف غذاهای پرچرب و پر نمک
انجام تمرین های ورزشی سالم و مناسب
کنترل میزان فشار، قند و کلسترول خون
مراجعه به پزشک
در مطالب فوق به بررسی بیماری کلیه پلی کیستیک، علائم، علت و عوارض آن پرداخته شد. دکتر حمیدرضا آرزه گر جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری با گذراندن دوره تکمیلی اندویورولوژی از هلند، دارای ۱۱ سال فعالیت در زمینه بیماری های کلیه و مجاری ادراری، به ویژه سنگ، پروستات، ناباروری، ناتوانی جنسی، اختلالات نعوظ و زود انزالی است. شما می توانید برای کنترل و درمان بیماری کلیه پلی کیستیک به بهترین شیوه درمانی و گرفتن نوبت ویزیت با شماره های درج شده در سایت تماس حاصل نمایید.
