احتباس ادراری چیست؟
به نداشتن توانایی برای خالی کردن کامل مثانه، احتباس ادراری گفته می شود. بنا به تحقیقات انجام شده، احتباس ادراری در مردان شایع تر نسبت به زنان است. علائم ظاهر شده در بیماری احتباس ادراری، در دو گروه حاد و مزمن دسته بندی می شوند. علت های متعددی باعث بروز احتباس ادراری می شوند که برای درمان این بیماری لازم به تشخیص این دلایل است. در این مقاله قصد داریم با بررسی انواع احتباس ادراری به دلایل ایجاد و عوارض ناشی از آن بپردازیم. برای آشنایی بیشتر با روش های تشخیص و درمان بیماری احتباس ادراری، تا انتهای مطلب با ما همراه باشید.
انواع احتباس ادراری
با توجه به علائمی که در بیمار ظاهر می شود، احتباس ادراری را در دو نوع حاد و مزمن تقسیم بندی می کنند. با بروز هر کدام از علائم، بیمار بایستی به پزشک متخصص مراجعه داشته باشد. در این بخش از مطلب به بررسی انواع احتباس ادراری می پردازیم.
علائم حاد احتباس ادراری
در شرایطی که فردی نیاز فوری و شدیدی نسبت به تخلیه ادرار دارد، ولی قادر به تخلیه کامل ادرار نیست، علائم حاد احتباس ادراری ظاهر می شود. در این شرایط علائمی همچون درد، نفخ و درد قسمت پایینی شکم به وجود می آیند. مراجعه سریع به پزشک از مهم ترین اقدامات بعد از مشاهده این علائم محسوب می شود.
علائم مزمن احتباس ادراری
زمانی که ناتوانی در تخلیه کامل ادرار دارای علائم شدیدی نباشد و در برخی موارد نیز بیمار علائمی در خود مشاهده نکند، احتباس ادراری مزمن بروز پیدا کرده است. علائم ناشی از این نوع احتباس ادراری در اثر ابتلا به سایر بیماری ها بیشتر می شوند. از جمله علائم مربوط به احتباس ادراری مزمن عبارتند از:
- تکرر ادرار
- احساس درد و سوزش هنگام دفع ادرار
- دفع ادرار با فشار بسیار کم
- نیاز به دفع ادرار و ناتوانی در انجام آن
- نیاز مکرر به دفع ادرار
- احساس درد خفیف ولی مداوم در ناحیه پایینی شکم
علت احتباس ادراری
احتباس ادراری بیماری است که به صورت ناگهانی یا به صورت مزمن در طولانی مدت عارض می شود. دلایل متعددی باعث حبس شدن ادرار و ناتوانی در تخلیه ادرار به شکل های ناگهانی یا در طولانی مدت می شوند. در این بخش از مطلب به بررسی علت های احتباس ادرای دد رو نوع حاد و مزمن می پردازیم.
• انسداد: بزرگ شدن غده پروستات یا وجود سنگ مثانه یکی از شایع ترین دلایل انسداد مجرای ادراری در مردان و در نتیجه ناتوانی در تخلیه ادرار به شمار می آید.
• مثانه عصبی: در صورت آسیب دیدگی عصب های موجود در عضلات مثانه، سیگنال های لازم برای تخلیه ادرار از طرف مغز به درستی دریافت نمی شوند.
• سابقه جراحی: انجام هر نوع عمل جراحی تحت تزریق داروی بیهوشی عمومی، مشکلاتی در عملکرد صحیح مثانه ایجاد می کنند.
• عوارض دارویی: مصرف داروهایی ماند ضد افسردگی، شل کننده عضلات مانند دیازپام، رفع گرفتگی بینی مانند افدرین عوارضی همچون احتباس ادراری به دنبال خواهند داشت.
• تضعیف عضلات مثانه: ضعیف شدن عضلات مثانه باعث می شود مثانه توانایی کافی برای منقبض شدن و در نهایت تخلیه ادرار نداشته باشد. این مورد در افراد سالخورده بیشتر مشاهده می شود.
عوارض ناشی از احتباس ادراری
احتباس ادراری پس از نشان دادن علائم خود نیاز به درمان فوری دارد. در غیر این صورت احتمال ایجاد مشکلات و ابتلا به بیماری های مختلف مربوط به دستگاه مجاری ادراری در بیمار افزایش پیدا می کنند. از جمله عوارض ناشی از احتباس ادراری عبارتند از:
- انباشته شدن عفونت های احتمالی موجود در ادرار و انتقال عفونت به سایر بخش های دستگاه ادراری
- کشیده شدن مثانه به دلیل وجود ادرار برای مدت زمان طولانی و وارد شدن آسیب های مختلف به مثانه
- رفلاکس یا برگشت ادرار به کلیه و در نتیجه بروز بیماری های مزمن در کلیه و آسیب دیدگی کلیه ها
- بی اختیاری ادرار ناشی از انجام جراحی پروستات در برخی از مردان
نحوه تشخیص بیماری احتباس ادراری
برای شروع فرآیند درمانی احتباس ادراری، شناخت و تشخیص علت این بیماری ضروری است. با مراجعه به پزشک متخصص، پزشک پس از گرفتن شرح حال بیمار، اقدام به انجام معاینات فیزیکی می کند. در ادامه، برای تشخیص دقیق بیماری و علت بروز آن از روش های آزمایشگاهی استفاده می کند. از جمله این روش ها عبارتند از:
- انجام آزمایش کاتترگذاری برای بررسی میزان حجم باقی مانده از ادرار در مثانه
- انجام فرآیند سیستوسکوپی برای بررسی وجود سنگ مثانه علت انسداد مجرای ادرار
- تصویر برداری به روش سی تی اسکن برای بررسی وجود تومور
- انجام آزمایش اورودینامیک برای بررسی نحوه عملکرد مثانه و مجرای ادراری
- انجام روش الکترومیوگرافی برای بررسی نحوه عملکرد سیگنال های عصبی مثانه
روش های درمان احتباس ادراری
پس از بررسی و ارزیابی نتایج حاصل از آزمایش های مختلف علت ابتلا به این عارضه مشخص می شود. بسته به علت و نوع احتباس ادراری، بهترین روش درمانی توسط پزشک متخصص انتخاب خواهد شد. در این بخش از مطلب به بررسی روش های درمان احتباس ادراری می پردازیم.
• تخلیه مثانه در موارد اورژانسی با استفاده از کاتترگذاری
• تجویز داروهای موثر برای کنترل بزرگ شدن پروستات یا رفع یبوست
• گشاد کردن مجرای ادراری به روش انجام جراحی عمل باز
• انجام سیستوسکوپی برای برداشتن سنگ مثانه
• باز نگه داشتن مجرای ادراری با استفاده از استنت گذاری در فرآیند جراحی
• جراحی غده پروستات در مردان
• جراحی ترمیم افتادگی مثانه در زنان
مراجعه به پزشک
در مطالب فوق به بررسی انواع علائم حاد و مزمن احتباس ادراری، علت ایجاد و روش های درمان آن پرداخته شد. وجود سنگ مثانه، بزرگ شدن غده پروستات، عوارض برخی از داروها، مثانه عصبی، سابقه جراحی با داروی بیهوشی و ضعیف شدن عضلات مثانه از جمله دلایل احتباس ادراری هستند. دکتر حمیدرضا آرزه گر جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری با گذراندن دوره تکمیلی اندواورولوژی از هلند، دارای ۱۱ سال فعالیت در زمینه بیماری های کلیه و مجاری ادراری، به ویژه سنگ، پروستات، ناباروری، ناتوانی جنسی، اختلالات نعوظ و زود انزالی است. شما می توانید برای رفع و درمان احتباس ادراری به بهترین شیوه درمانی و گرفتن نوبت ویزیت با شماره های درج شده در سایت تماس حاصل نمایید.
