عمل پیلوپلاستی

آیا عمل پیلوپلاستی تنگی های اتصال به حالب را درمان می کند؟

عمل پیلوپلاستی یکی از اقدامات اورژانسی برای تنگی در لوله حالب به کار می رود. زمانی که در لوله حالب تنگی ایجاد شود، به کلیه فشار می آید و خفه می شود؛ بنابراین انسداد حالب جزو جراحی های اورژانسی اورولوژی محسوب می شود. بهترین روش درمان در این مشکل لاپاروسکوپی پیلوپلاستی است. در ادامه همراه ما باشید تا با عمل پیلوپلاستی بیشتر آشنا شوید.

تنگی حالب

ادرار تولید شده در کلیه توسط لوله به نام حالب به مثانه منتقل می شود. یکی از شایع ترین مشکلات در کودکان تنگی محل اتصال حالب به لگنچه کلیه است که به صورت مادرزادی ایجاد می شود. این مشکل باعث اتساع و گشاد شدن کلیه ها شده و در نتیجه می تواند عملکرد کلیه ها را مختل کند. تقریباً می توان گفت ۱۰ الی ۱۵ درصد افراد به تنگی دوطرفه دچار هستند که خوشبختانه با پیشرفت تکنولوژی و تجهیزات پزشکی در دوران حاملگی این مشکل به آسانی تنها با یک سونوگرافی ساده قابل تشخیص است و درمان به موقع می تواند از آسیب به کلیه های جنین جلوگیری کند. دلایل مختلفی باعث ایجاد این بیماری می شوند عبارتند از:
• علل مادرزادی: تنگی حالب در اغلب موارد به صورت مادرزادی ایجاد می شود. در اثر عبور یک رگ نابجا از آن محل یا به صورت مادرزادی تنگ می شوند.
• عمل های جراحی روی حالب: تنگی حالب می تواند بر اثر انجام هرگونه عمل جراحی که همراه برش روی حالب است، ایجاد شود.
• دفع مکرر سنگ کلیه: دفع سنگ می تواند به جدار داخلی حالب آسیب بزند و در مدت طولانی تنگی حالب را درپی داشته باشد. البته لازم به ذکر است که وجود تومورهای شکم و لگن نیز می توانند روی حالب فشار وارد کند و باعث تنگی آن شود. از جمله این موارد می توان به تومورهای تخمدان و برخی از بیماری ها مانند اندومتریوز و فیبروز رتروپریتوئن اشاره کرد.

علایم بالینی و تشخیص تنگی حالب

با توجه به سن بیمار علایم بالینی برای تشخیص متفاوت است. سونوگرافی می تواند بسیاری از این موارد را در داخل رحم مشخص کند. بعد از تولد نیز علائمی مثل درد و استفراغ نشانه ای از این بیماری هستند. البته عفونت ادرار در بسیاری از بیماران مشاهده می شود. از جمله عوارض و علایم دیگر می توان به سنگ، تروما به کلیه بزرگ شده و توده های شکمی اشاره کرد. در بزرگسالان تنگی حالب به صورت علامتدار و ثانویه است و خیلی زود تشخیص داده می شود. همان طور که گفته شد در زمان جنینی به وسیله سونوگرافی بیماری مشخص خواهد شد اما پس از تولد با انجام IVP و دیورتیک رنوگرام تشخیص قطعی ارائه می شود.

پیلوپلاستی لاپاروسکوپی

تا به امروز برای درمان تنگی های اتصال به حالب با پیلوپلاستی باز درمان می شدند اما امروزه این مشکل با لاپاروسکوپی برطرف می شود. پیشرفت های اخیر در تکنولوژی و تکنیک های لاپاروسکوپی باعث شده است تا این مشکل خیلی راحت برطرف شود. مطالعات نشان دادند که نتایج پیلوپلاستی لاپاروسکوپی به مراتب بهتر از جراحی باز است. از جمله مزایای آن می توان به مدت زمان بستری و مدت نقاهت کم تر در مقایسه با روش جراحی باز اشاره کرد. پیلوپلاستی لاپاروسکوپی به دو روش زیر انجام می شود:
• ترانس پریتونئال
• رتروپریتونئال
روش ترانس پریتونئال در مقایسه با روش رتروپریتونئال آسان تر است؛ به همین خاطر بیشتر جراحان ترجیح می دهند از این روش استفاده کنند. با توجه به این که پیلوپلاستی لاپاروسکوپی یک عمل ترمیمی محسوب می شود؛ بنابراین در دست جراحی های لاپاروسکوپی پیچیده و سخت قرار می گیرد.

نحوه انجام عمل پیلوپلاستی لاپاراسکوپی

در روش ترانس پریتونئال پس از بیهوشی عمومی برای اثبات و تشخیص آناتومی دقیق باید سیستوسکوپی و پیلوگرافی رتروگرید انجام شود. سپس از استنت داخل حالبی و کاتتر فولی استفاده می شود. در مرحله اول لازم است پنوموپریتوئن برای رویت بهتر داخل شکم و انجام اقدامات درمانی ایجاد شود. برای ایجاد آن نیز می توان از سیستم باز یا بسته بهره برد. پس از انجام این کار باید گاز تزریق شود. معمولاً از گاز CO2 در این راستا استفاده می کنند؛ زیرا این گاز بی خطر است و منفجر نمی شود و همچنین در خون حل خواهد شد.
در مرحله بعدی نیز باید بیمار در زاویه ۴۵ درجه قرار بگیرد و سه سوراخ برای ورود لاپاروسکوپ ایجاد شود. معمولاً برای ورود اولیه از ناحیه ناف یا اطراف آن استفاده می شود. در این بخش سوراخی به اندازه ۱۰ میلی متر ایجاد شده و یک کانولا به داخل شکم بیمار منتقل خواهد شد. پس از ورود نیز جراح باید سریعاً محل ورود و اطراف آن را از نظر تروما مورد بررسی قرار دهد و سپس اقدامات تشخیصی و درمانی را آغاز کند. معمولاً در همین زمان جراح محل های دیگری نیز برای ورود مشخص می کند و سوراخ هایی به اندازه ۵ میلی متر به وجود می آورد. گاهی اوقات نیز لازم است این سوراخ ها ۱۰ میلی متر در نظر گرفته شوند.
سپس برای مشخص شدن لگنچه کلیه باید پروگزیمال حالب قطع شود. در این مرحله سطح گرفتگی آزاد می شود و اگر عروق فرعی باعث انسداد شده باشند، آن ها را نیز آزاد می کنند. در بسیاری از موارد نیاز نیست که حالب در محل تنگی لگنچه کاملاً قطع شود و تنها با استفاده از یک فلاپ می توان آن را ترمیم کرد. البته لازم به ذکر است که قطع کامل محل تنگی و برداشتن بخش معیوب جزو اقدامات پیلوپلاستی لاپاروسکوپی هستند.

مراقبت های بعد از عمل تنگی حالب

پس از عمل پیلوپلاستی باید نکات مراقبتی زیر را رعایت شوند:
• بیمار نباید در دوره نقاهت کار سنگین انجام دهد؛ زیرا فشار به ناحیه عمل وارد خواهد شد. اما پیاده روی آرام در روز می تواند تأثیر مثبت داشته باشد.
• مصرف فراوان مایعات به ویژه آب فراموش نشود؛ تا حدی که رنگ ادرار کاملاً سفید و بی رنگ شود. با این کار از بروز عفونت جلوگیری خواهد شد.
• بهداشت ناحیه عمل و ضدعفونی آن اهمیت بسیار زیادی دارد.
• آنتی بیوتیک و داروهایی که پزشک برای بیمار تجویز کرده باید به وقت و سر ساعت مشخص مصرف شوند.

چه بیمارانی نیاز به عمل پیلوپلاستی دارند؟

در حالت کلی باید گفت فقط تنگی محل اتصال حالب به لگنچه است که با دارو درمان نمی شود. تنها روش برای درمان آن جراحی باز یا لاپاروسکوپی خواهد بود که نسبت به شرایط و بررسی های تکمیلی به واسطه عکس رنگی از کلیه، عکسبرداری هسته ای و اسکن با تزریق لازیکس مشخص می شود. در این روش از طریق رگ ها ماده حاجب به بدن بیمار تزریق می شود و سپس با عکسبرداری میزان تخلیه و عبور آن از محل تنگی مشخص خواهد شد. چنانچه شدت تنگی زیاد باشد، دیگر ماده رنگی عبور نمی کند و در کلیه ها باقی می ماند. در این حالت برای نجات کلیه ها باید در سریع ترین زمان ممکن جراحی انجام شود.

مراجعه به پزشک
در مطالب فوق سعی کردیم هر آنچه لازم است در مورد عمل پیلوپلاستی و نقش آن در درمان تنگی های حالب بدانید را بررسی کنیم. چنانچه هر کدام از علایم ذکر شده را در بدن خود احساس می کنید، باید سریعاً تحت نظر متخصص قرار بگیرید. دکتر سید حمیدرضا آرزه گر جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری می تواند در این زمینه به شما کمک کند. برای دریافت نوبت با شماره های درج شده در سایت تماس بگیرید.