علت تغییر رنگ ادرار چیست و چه بیماری هایی را نشان می دهد؟
ادرار یکی از نشانه های مهم سلامت بدن است و تغییر رنگ آن می تواند دلایل مختلفی داشته باشد. گاهی این تغییر رنگ به دلیل مصرف برخی غذاها، داروها یا کم آبی بدن اتفاق می افتد و جای نگرانی ندارد. اما در بعضی موارد، تغییر رنگ ادرار ممکن است نشانه یک مشکل جدی باشد. مثلا اگر ادرار قرمز، قهوه ای یا نارنجی شود، ممکن است به دلیل عفونت، مشکلات کلیوی یا بیماری های کبدی باشد. شناخت علت این تغییرات اهمیت زیادی دارد، زیرا در برخی مواقع می تواند نشانه یک بیماری خطرناک باشد.
دلایل اصلی تغییر رنگ ادرار
مهم ترین علت های تغییر رنگ ادرار عبارتند از:
- میزان آب بدن: هرچه بدن آب بیشتری داشته باشد، ادرار رنگ زرد روشن تری دارد. اما اگر بدن کم آب شود، رنگ ادرار تیره تر و گاهی نارنجی می شود.
- مصرف بعضی غذاها: بعضی خوراکی ها می توانند روی رنگ ادرار تاثیر بگذارند. مثلا خوردن چغندر و انواع توت ها ممکن است ادرار را قرمز کند، در حالی که هویج و غذاهای حاوی ویتامین C می توانند آن را نارنجی کنند.
- داروها: بعضی داروها مثل ویتامین های گروه B، آنتی بیوتیک ها، ملین ها و برخی داروهای شیمی درمانی می توانند رنگ ادرار را تغییر دهند و آن را زرد پررنگ، نارنجی یا حتی آبی کنند.
- عفونت های ادراری: وقتی مجاری ادراری دچار عفونت شود، ممکن است رنگ ادرار تغییر کند و کدر، قرمز یا قهوه ای شود. همچنین، ادرار می تواند بوی تند و نامطبوعی پیدا کند.
- مشکلات کلیوی و کبدی: بیماری های کلیوی و کبدی هم می توانند روی رنگ ادرار تأثیر بگذارند. مثلا وقتی کبد به درستی کار نکند، سطح بیلی روبین در بدن بالا می رود و باعث می شود ادرار به رنگ قهوه ای تیره دربیاید.
- وجود خون در ادرار: اگر ادرار قرمز یا صورتی شود، ممکن است به دلیل وجود خون باشد. این اتفاق می تواند به خاطر سنگ کلیه، عفونت، التهاب یا حتی مشکلات جدی تر مثل سرطان مثانه پیش بیاید.
- آسیب عضلانی شدید: اگر عضلات بدن دچار آسیب شدید شوند، مواد خاصی وارد جریان خون شده و رنگ ادرار را قهوه ای تیره یا قرمز می کنند.
رنگ های مختلف ادرار و ارتباط آن ها با سلامت بدن
در حالت عادی، ادرار زرد کم رنگ است، اما ممکن است به دلایل مختلفی تغییر کند. برخی از این تغییرات بی خطر هستند، اما بعضی از آن ها می توانند نشانه بیماری باشند. در ادامه، رنگ های مختلف ادرار و معنای هرکدام را بررسی می کنیم:
- زرد کم رنگ تا طلایی: این رنگ طبیعی ادرار است و نشان می دهد که بدن به اندازه کافی آب دارد. اگر رنگ ادرار زرد پررنگ یا طلایی باشد، ممکن است بدن دچار کم آبی شده باشد و نیاز به نوشیدن آب بیشتری داشته باشد.
- نارنجی: ممکن است به دلیل کمبود آب، مصرف برخی غذاها مثل هویج و پرتقال یا مصرف داروهایی مانند ویتامین B و برخی آنتی بیوتیک ها ایجاد شود. همچنین، مشکلات کبدی یا صفراوی هم می توانند باعث نارنجی شدن ادرار شوند.
- قرمز یا صورتی: اگر اخیرا چغندر، شاه توت یا برخی داروهای خاص مصرف کرده باشید، ممکن است رنگ ادرار قرمز شود. اما اگر این تغییر رنگ به دلیل وجود خون باشد، می تواند نشانه سنگ کلیه، عفونت ادراری یا مشکلات جدی تر مثل بیماری های کلیوی و سرطان باشد.
- قهوه ای یا تیره: این رنگ می تواند نشانه کم آبی شدید، مشکلات کبدی یا برخی بیماری های خونی باشد. همچنین، مصرف بعضی داروها و غذاهایی مثل باقلا هم ممکن است باعث این تغییر رنگ شود.
- سبز یا آبی: این تغییر رنگ معمولا به دلیل مصرف برخی داروها، رنگ های خوراکی یا عفونت های خاص رخ می دهد. در موارد نادر، بعضی بیماری های ژنتیکی هم می توانند باعث شوند ادرار رنگ آبی یا سبز داشته باشد.
- کدر یا شیری: اگر ادرار کدر یا سفید باشد، ممکن است نشانه عفونت ادراری یا وجود مقدار زیادی پروتئین در ادرار باشد که می تواند به مشکلات کلیوی مربوط باشد.
چه بیماری هایی باعث تغییر رنگ ادرار می شوند؟
گاهی تغییر رنگ ادرار فقط به دلیل مصرف غذاها یا داروهای خاص اتفاق می افتد، اما در برخی موارد، این تغییر می تواند نشانه یک بیماری باشد. برخی از بیماری هایی که می توانند رنگ ادرار را تغییر دهند، عبارت اند از:
- عفونت های ادراری: عفونت ادراری می تواند باعث تغییر رنگ ادرار به قرمز، قهوه ای یا کدر شود. این عفونت معمولا با علائمی مثل سوزش هنگام ادرار، تکرر ادرار و بوی بد همراه است.
- سنگ کلیه: وجود سنگ در کلیه یا مجاری ادراری ممکن است باعث ایجاد خون در ادرار شود که آن را قرمز یا صورتی می کند. درد شدید پهلو و مشکل در دفع ادرار از دیگر علائم سنگ کلیه هستند.
- مشکلات کبدی و صفراوی: بیماری های کبدی مانند هپاتیت یا سیروز می توانند باعث تغییر رنگ ادرار به زرد تیره، نارنجی یا قهوه ای شوند. در این موارد، ممکن است علائمی مثل زرد شدن پوست و چشم ها، ضعف و خستگی نیز دیده شود.
- بیماری های کلیوی: مشکلات کلیوی مانند نارسایی کلیه یا گلومرولونفریت (التهاب کلیه) می توانند باعث شوند ادرار کف آلود، قرمز یا تیره شود. این بیماری ها معمولا با علائمی مانند ورم پاها و خستگی همراه هستند.
- سرطان مثانه یا کلیه: در برخی موارد، وجود خون در ادرار (هماچوری) ممکن است نشانه سرطان مثانه یا کلیه باشد. اگر بدون دلیل مشخصی ادرار شما قرمز یا قهوه ای شد و این وضعیت ادامه پیدا کرد، بهتر است به پزشک مراجعه کنید.
- همولیز (تجزیه گلبول های قرمز): این وضعیت باعث آزاد شدن هموگلوبین در خون و ورود آن به ادرار می شود که می تواند رنگ آن را قرمز یا قهوه ای کند. همولیز ممکن است به دلیل بیماری های خونی یا واکنش بدن به برخی داروها پیش بیاید.
- میوگلوبینوری (آسیب عضلانی): در اثر تخریب شدید عضلات، پروتئینی به نام میوگلوبین وارد ادرار می شود و می تواند رنگ آن را قهوه ای تیره یا قرمز کند. این وضعیت معمولا در اثر آسیب شدید عضلانی یا ورزش های سنگین رخ می دهد.
مراجعه به پزشک برای بررسی علت تغییر رنگ ادرار
اگر ادرار شما بدون دلیل خاصی تغییر رنگ داده و این وضعیت ادامه دارد، بهتر است برای بررسی علت آن به پزشک مراجعه کنید. در بعضی موارد، تغییر رنگ ادرار به خاطر کم آبی بدن، خوردن بعضی غذاها یا مصرف داروها اتفاق می افتد و جای نگرانی ندارد. اما گاهی این تغییر می تواند نشانه یک مشکل جدی مثل عفونت ادراری، سنگ کلیه یا بیماری های کبدی باشد. دکتر سید حمیدرضا آرزه گر، متخصص اورولوژی، با تجربه بالا در درمان بیماری های کلیه و مجاری ادراری، می توانند علت این تغییر را بررسی کند و بهترین راهکار را برای درمان و پیشگیری از مشکلات احتمالی ارائه دهند. برای مشاوره و تعیین وقت ویزیت، می توانید از طریق راه های ارتباطی موجود در سایت دکتر آرزه گر اقدام کنید و از راهکارهای تخصصی ایشان استفاده کنید.
