تاثیر سن بر باروری مردان؛ چه زمانی باید نگران شد؟
بعضی ها فکر می کنند فقط سن زنان بر توانایی بچه دار شدن تاثیر دارد، اما در واقع سن مردان هم می تواند روی کیفیت اسپرم و شانس پدر شدن اثر بگذارد. وقتی سن بالاتر می رود، تغییراتی در بدن مردان به وجود می آید که ممکن است باعث کاهش قدرت باروری شود. اگر مردان این تغییرات را بشناسند و بدانند در چه زمانی باید به آن توجه کنند، راحت تر می توانند برای آینده و داشتن فرزند تصمیم بگیرند.
تاثیر افزایش سن بر کیفیت اسپرم در مردان
با بیشتر شدن سن مردان، کیفیت اسپرم ها هم مثل خیلی از قسمت های بدن تغییر می کند. اسپرم ها در جوانی معمولا تعداد بیشتری دارند، سریع تر حرکت می کنند و شکل سالم تری دارند. اما هرچه سن بالاتر می رود، تعداد اسپرم ها کمتر می شود، حرکت آن ها کندتر می شود و بعضی از آن ها شکل غیرطبیعی پیدا می کنند. این تغییرات باعث می شود احتمال بارداری کمتر شود و حتی ریسک بعضی مشکلات ژنتیکی در جنین بالا برود.
ارتباط سن بالا با کاهش سطح هورمون تستوسترون
با بالا رفتن سن، مقدار هورمون تستوسترون در بدن مردان کم کم پایین می آید. تستوسترون مهم ترین هورمون مردانه است و روی خیلی از بخش های بدن مثل تولید اسپرم، میل جنسی، سطح انرژی، قدرت عضلات و حتی حالت روحی و خلق وخو اثر می گذارد. وقتی این هورمون کم می شود، خیلی از مردان تغییرات مختلفی را تجربه می کنند، مثلا میل جنسی آن ها کمتر می شود، زودتر خسته می شوند، عضلاتشان ضعیف تر می شود و گاهی هم احساس بی حوصلگی یا ناراحتی های روحی پیدا می کنند. پایین آمدن تستوسترون همچنین می تواند باعث شود کیفیت اسپرم کمتر شود و همین موضوع احتمال باروری را کمتر کند. این تغییر معمولا آرام و تدریجی اتفاق می افتد و بیشتر در دوران میانسالی و سالمندی دیده می شود، البته شدت آن در هر فرد متفاوت است.
چه زمانی باید در مورد باروری مردان نگران شد؟
بالا رفتن سن همیشه به معنی ناباروری مردان نیست، اما در بعضی شرایط باید بیشتر دقت کرد. نگرانی زمانی جدی می شود که مرد دچار مشکلاتی مثل کاهش زیاد میل جنسی، سختی در رسیدن به نعوظ یا کاهش چشمگیر کیفیت و تعداد اسپرم در آزمایش ها باشد. همین طور اگر بیش از یک سال تلاش برای بارداری انجام شده و نتیجه ای نگرفته اید، این موضوع می تواند نشانه مشکل باشد. بیماری هایی مثل دیابت، فشار خون بالا، مشکلات هورمونی یا عفونت های مکرر دستگاه تناسلی هم می توانند باروری را تحت تاثیر قرار دهند. در مردان بالای ۴۰ یا ۵۰ سال، وقتی همراه با تغییرات هورمونی علائمی مثل خستگی زیاد، کم شدن حجم عضلات یا تغییرات خلقی دیده می شود، بهتر است موضوع جدی گرفته شود.
روش های پزشکی برای بررسی باروری مردان در سنین بالاتر
وقتی مردان سن بالاتری پیدا می کنند و درباره باروری خود نگران می شوند، پزشک می تواند با چند روش ساده و علمی شرایط آن ها را بررسی کند. این بررسی ها کمک می کند تا علت دقیق کاهش توان باروری مشخص شود و راه درست درمان انتخاب شود:
- آزمایش اسپرم (اسپرموگرام): مهم ترین تست برای بررسی تعداد، کیفیت، حرکت و شکل اسپرم ها است.
- آزمایش خون برای هورمون ها: سطح هورمون هایی مثل تستوسترون و هورمون های مربوط به باروری اندازه گیری می شود تا مشکلات هورمونی پیدا شود.
- سونوگرافی بیضه: این روش برای بررسی وضعیت بیضه ها، وجود بیماری هایی مثل واریکوسل یا انسداد در مسیر اسپرم به کار می رود.
- معاینه بدنی توسط پزشک: پزشک اندام تناسلی و بیضه ها را بررسی می کند تا نشانه های مشکلات احتمالی مثل عفونت یا تغییرات غیرطبیعی مشخص شود.
- آزمایش های ژنتیکی: در برخی مردان که مشکلات شدید باروری دارند، بررسی ژنتیکی انجام می شود تا اختلالات کروموزومی شناسایی شود.
- بررسی سابقه پزشکی: پزشک درباره عادت های روزانه، بیماری های قبلی یا داروهایی که فرد مصرف می کند هم سوال می پرسد تا تاثیر آن ها بر باروری مشخص شود.
بهترین راهکارها برای حفظ سلامت باروری با افزایش سن
برای اینکه مردان بتوانند با بالا رفتن سن هم سلامت باروری خود را حفظ کنند، رعایت چند نکته ساده اما مهم می تواند بسیار کمک کننده باشد:
- مصرف میوه، سبزیجات، پروتئین های باکیفیت و پرهیز از غذاهای چرب و آماده
- انجام فعالیت هایی مثل پیاده روی، شنا یا دوچرخه سواری برای بهبود گردش خون و تنظیم هورمون ها
- پرهیز از سیگار، الکل و مواد مخدر که از عوامل اصلی کاهش کیفیت اسپرم هستند
- حفظ وزن مناسب و جلوگیری از چاقی برای حفظ تعادل هورمونی
- خواب منظم شبانه که به ترشح طبیعی هورمون ها و بهبود عملکرد بدن کمک می کند
- کاهش استرس با روش هایی مثل مدیتیشن، یوگا یا تفریحات سالم
- مراجعه به متخصص اورولوژی یا غدد برای بررسی سلامت باروری و سطح هورمون ها
مراجعه به پزشک برای بررسی تاثیر سن بر باروری مردان
وقتی مردها سنشان بالاتر می رود، ممکن است تغییراتی مثل کم شدن میل جنسی، مشکل در نعوظ یا پایین آمدن کیفیت اسپرم در آزمایش ها دیده شود. این نشانه ها می تواند نشانه ای از کاهش باروری باشد و بی توجهی به آن ها گاهی باعث سخت تر شدن شرایط در آینده می شود. در چنین حالتی بهتر است مردان برای بررسی دقیق به پزشک متخصص مراجعه کنند. پزشک با آزمایش هایی مثل بررسی اسپرم، تست هورمون ها یا سونوگرافی بیضه می تواند علت اصلی مشکل را مشخص کند و راه درمان درست را پیدا کند. دکتر سید حمیدرضا آرزه گر، متخصص اورولوژی و جراحی کلیه و مجاری ادراری، از پزشکان با تجربه در این زمینه هستند که خیلی دقیق، شرایط باروری مردان را بررسی می کنند و با توجه به وضعیت جسمی و نتیجه آزمایش ها، بهترین روش درمانی را پیشنهاد می دهند. برای گرفتن وقت یا مشاوره، می توانید از طریق راه های ارتباطی موجود در سایت دکتر آرزه گر اقدام کنید و از راهکارهای تخصصی ایشان استفاده کنید.
