تفاوت روش‌های اندوسکوپیک سنگ کلیه

تفاوت روش‌های اندوسکوپیک سنگ کلیه (TUL، RIRS وPCNL)

سنگ کلیه و سنگ حالب بسته به اندازه، محل قرارگیری و شرایط بیمار می‌توانند به روش‌های مختلفی درمان شوند. در سال‌های اخیر، روش‌های اندوسکوپیک به دلیل کم‌تهاجمی بودن و امکان درمان سنگ بدون ایجاد برش‌های بزرگ، کاربرد گسترده‌ای پیدا کرده‌اند. تی‌یوال(TUL)، ریرس(RIRS)، پی‌سی‌ان‌ال(PCNL) از جمله روش‌هایی هستند که برای درمان انواع مختلف سنگ‌های کلیه و مجاری ادراری مورد استفاده قرار می‌گیرند.

با وجود شباهت این روش‌ها در هدف اصلی، یعنی خرد کردن یا خارج کردن سنگ، تفاوت‌هایی میان آن‌ها وجود دارد. مسیر دسترسی به سنگ، محل و اندازه سنگ، میزان تهاجمی بودن عمل، احتمال نیاز به بستری و دوران نقاهت از جمله عواملی هستند که این روش‌ها را از یکدیگر متمایز می‌کنند. به همین دلیل نمی‌توان یک روش را به‌عنوان بهترین گزینه برای تمام بیماران در نظر گرفت و انتخاب روش مناسب باید پس از بررسی شرایط بیمار انجام شود.

تفاوت TUL و RIRS در چیست؟

مهم‌ترین تفاوت تی‌یوال و ریرس در محدوده‌ای است که ابزار جراحی برای دسترسی به سنگ وارد آن می‌شود. در هر دو روش، جراح از مسیر طبیعی دستگاه ادراری وارد می‌شود و برای رسیدن به سنگ نیازی به ایجاد برش روی پوست ندارد؛ اما نوع ابزار و محل هدف در این دو روش متفاوت است.

در روش تی‌یو‌ال ابزار از طریق مجرای ادرار وارد مثانه و سپس حالب می‌شود تا جراح بتواند سنگ موجود در حالب را مشاهده و با استفاده از لیزر یا ابزارهای مخصوص خرد یا خارج کند. بنابراین TUL بیشتر برای سنگ‌های حالب مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در مقابل، در روش ریرس از یورتروسکوپ انعطاف‌پذیر استفاده می‌شود. این ابزار قابلیت حرکت بیشتری دارد و می‌تواند از طریق حالب وارد قسمت‌های مختلف کلیه شود. به همین دلیل RIRS امکان دسترسی به سنگ‌هایی را فراهم می‌کند که در بخش‌های مختلف کلیه قرار گرفته‌اند.

تفاوت دیگر این دو روش، نوع سنگ‌هایی است که معمولاً برای درمان آن‌ها انتخاب می‌شوند. در حالی که TUL بیشتر برای سنگ‌های حالب کاربرد دارد،RIRS  بیشتر برای سنگ‌های کلیه، به‌خصوص سنگ‌هایی که اندازه و محل آن‌ها امکان درمان با این روش را فراهم می‌کند، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

تفاوت PCNL با TUL و RIRS چیست؟

تفاوت اصلی پی‌سی‌ان‌ال با تی‌یو‌ال و ریرس به مسیر دسترسی جراح به سنگ مربوط می‌شود. در TUL و RIRS، ابزار از مسیر طبیعی دستگاه ادراری وارد بدن می‌شود، اما در PCNL یک مسیر کوچک از پوست به داخل کلیه ایجاد می‌شود.

در روش PCNL  از راه پوست، پزشک پس از ایجاد یک سوراخ کوچک در ناحیه پهلو، ابزار مخصوص را از طریق این مسیر وارد کلیه می‌کند و سنگ را مشاهده، خرد و خارج می‌کند. بنابراین PCNL برخلاف TUL و RIRS کاملاً بدون ایجاد سوراخ پوستی نیست، اما برش آن بسیار کوچک‌تر از برش‌هایی است که در جراحی‌های باز ایجاد می‌شد.

این تفاوت باعث شده است که PCNL بیشتر برای سنگ‌های بزرگ، سنگ‌های متعدد یا سنگ‌های شاخ‌گوزنی مورد استفاده قرار گیرد؛ شرایطی که خارج کردن کامل سنگ از طریق مسیر طبیعی ادراری ممکن است دشوار یا زمان‌بر باشد.

در مقابل، TUL و RIRS برای دسترسی به سنگ از مجاری ادراری استفاده می‌کنند و در آن‌ها برشی روی پوست ایجاد نمی‌شود.

تفاوت TUL، RIRS  و PCNL از نظر اندازه و محل سنگ چیست؟

اندازه و محل قرارگیری سنگ از مهم‌ترین عواملی هستند که در انتخاب روش درمان نقش دارند. به همین دلیل ممکن است دو بیمار که هر دو به سنگ کلیه مبتلا هستند، به دو روش متفاوت نیاز داشته باشند.

TUL معمولاً زمانی مطرح می‌شود که سنگ در حالب قرار داشته باشد. اندازه سنگ و محل دقیق آن در حالب، از جمله قسمت بالایی، میانی یا پایینی حالب، می‌تواند بر انتخاب روش و میزان موفقیت درمان تأثیر بگذارد.

RIRS  بیشتر برای سنگ‌هایی استفاده می‌شود که در داخل کلیه قرار دارند و امکان دسترسی به آن‌ها با یورتروسکوپ انعطاف‌پذیر وجود دارد. در این روش، جراح می‌تواند ابزار را از مسیر حالب وارد کلیه کند و سنگ را با لیزر به قطعات کوچک‌تر تبدیل کند.

PCNL  معمولاً برای سنگ‌هایی با اندازه بزرگ‌تر و بار سنگی بیشتر کاربرد دارد. این روش به‌ویژه در مواردی مانند سنگ‌های شاخ‌گوزنی یا سنگ‌های بزرگی که احتمال خارج کردن کامل آن‌ها با روش‌های دیگر پایین‌تر است، اهمیت پیدا می‌کند.

تفاوت TUL، RIRS  و PCNL از نظر مزایا و عوارض چیست؟

هر یک از این روش‌ها مزایا و محدودیت‌های خاص خود را دارند و انتخاب آن‌ها باید بر اساس شرایط بیمار انجام شود. TUL  معمولاً بدون ایجاد برش پوستی انجام می‌شود و برای بسیاری از سنگ‌های حالب روش مؤثری است. از مزایای آن می‌توان به دسترسی مستقیم به سنگ و امکان خرد کردن آن با لیزر اشاره کرد. با این حال، عبور ابزار از حالب می‌تواند با عوارضی مانند تحریک یا آسیب حالب همراه باشد و در برخی بیماران استفاده موقت از سوند دبل‌جی ضروری است.

RIRS  نیز بدون برش پوستی انجام می‌شود و انعطاف‌پذیری ابزار امکان دسترسی به بخش‌های مختلف کلیه را فراهم می‌کند. یکی از محدودیت‌های آن این است که در صورت وجود سنگ‌های بزرگ یا حجم بالای سنگ، ممکن است درمان به بیش از یک جلسه نیاز داشته باشد. احتمال عفونت، خونریزی و عوارض مرتبط با ابزار نیز هرچند معمولاً محدود است، باید در نظر گرفته شود.

PCNL  برای درمان سنگ‌های بزرگ مزیت مهمی دارد و در بسیاری از موارد می‌تواند امکان خارج کردن حجم زیادی از سنگ را در یک جلسه فراهم کند. در مقابل، چون برای ورود ابزار یک مسیر از پوست به کلیه ایجاد می‌شود، میزان تهاجمی بودن و احتمال خونریزی آن نسبت به TUL و RIRS بیشتر است و ممکن است بیمار به مدت بیشتری برای مراقبت و بهبودی نیاز داشته باشد.

مراجعه به متخصص برای انتخاب روش مناسب درمان سنگ کلیه

اگر به سنگ کلیه یا سنگ حالب مبتلا هستید و نمی‌دانید TUL، RIRS  یا PCNL برای شما مناسب‌تر است، برای بررسی وضعیت سنگ و انتخاب روش درمان به دکتر سید حمیدرضا آرزه‌گر، جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری مراجعه کنید. انتخاب روش درمان برای همه بیماران یکسان نیست و به عواملی مانند اندازه و محل قرارگیری سنگ، تعداد سنگ‌ها، میزان انسداد مسیر ادرار و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد.

پزشک پس از بررسی علائم، سوابق پزشکی و نتایج آزمایش‌ها و تصویربرداری‌های لازم، وضعیت سنگ را ارزیابی کرده و بر اساس شرایط بیمار، مناسب‌ترین روش درمانی را پیشنهاد می‌دهد. برای دریافت نوبت و مراجعه به دکتر آرزه‌گر می‌توانید از طریق شماره‌های تماس درج‌شده در سایت اقدام کنید.