علائم سنگ مثانه
یکی از محل های ایجاد سنگ در بدن یا سیستم ادراری، تشکیل سنگ در مثانه عنوان می شود. تشکیل سنگ در مثانه به اندازه تشکیل سنگ در کلیه، متداول نیست و به آسانی می توان آن را به کمک ساده ترین آزمایش ها تشخیص داد. علائم سنگ مثانه می توانند در تشخیص به موقع و طی مسیر درمانی این عارضه تاثیر به سزایی داشته باشند. از این رو، در این مقاله تصمیم گرفتیم علاوه بر بررسی نحوه تشکیل سنگ مثانه، پیرامون نشانه ها و علائم سنگ مثانه نیز مطالب مفیدی ارائه دهیم. برای آشنایی بیشتر با روش های درمان و روش های پیشگیری این عارضه، تا پایان مطلب با ما همراه باشید.
سنگ مثانه چیست؟
به توده های سخت معدنی که در مثانه تشکیل می شود، سنگ مثانه می گویند. هنگامی که مواد معدنی غلیظ در ادرار ظاهر می شوند، سنگ های ریزی در مثانه به وجود می آیند. به طوری که با ایجاد سنگ در مثانه، اختلال در تخلیه کامل ادرار درون مثانه ایجاد خواهد شد. برخی از سنگ ها در اندازه های ریز و کوچک هستند و بدون نیاز به روش درمانی خاصی دفع می شوند؛ ولی برخی دیگر با داشتن علائم متفاوت نیاز به روش های درمانی یا جراحی دارند. به طوری که درمان و دفع نشدن به موقع سنگ مثانه منجر به بروز عوارض متعددی مانند ایجاد عفونت می شود.
شایع ترین علائم سنگ مثانه
سنگ مثانه در اندازه های ریز و درشت تشکیل می شود. تا زمانی که این سنگ ها به دیواره مثانه برخورد نکنند یا مسیر جریان دفع ادرار را مسدود نکنند، علائم خاصی از خود نشان نمی دهند. در برخی موارد سنگ های کوچک یا حتی بزرگ به دیواره ها و مسیر جریان ادرار برخورد نمی کنند. علائم سنگ مثانه مربوط به مواقع برخورد این سنگ ها با دیواره و مسیر دفع ادرار ظاهر می شوند. در حالت کلی، از جمله شایع ترین علائم سنگ مثانه عبارتند از:
- احساس درد بخش های تحتانی شکم
- انتشار درد با ناحیه تناسلی و بیضه در مردان
- احساس سوزش به هنگام ادرار
- تکرر ادرار به دلیل تخلیه نشدن کامل مثانه
- مشاهده خون در ادرار
- کدر شدن رنگ ادرار
دلایل ایجاد سنگ مثانه
زمانی که به دلیل تخلیه نشدن کامل ادرار از مثانه، بخشی از ادرار در مثانه باقی بماند، مواد معدنی داخل ادرار ته نشین شده و سنگ های کوچک و بزرگی را تشکیل می دهند. دلایل متعددی باعث بروز سنگ مثانه می شوند که در ادامه مطلب به بررسی این دلایل می پردازیم.
- بزرگ شدن غده پروستات
غده پروستات نوعی توده تشکیل یافته از رشد غیر عادی سلول ها است که می تواند در صورت پیشرفت بیماری، اندازه آن بزرگتر نیز شود. با بزرگ شدن غده پروستات مسیر ادرار در مثانه مسدود و سنگ مثانه تشکیل می شود.
- مثانه نورولوژیک
با وجود سلامتی کامل، پیام های انقباض، استراحت و کنترل عضلات مثانه از طریق رگ های عصبی از مغز به مثانه ارسال می شوند. در صورت بروز آسیب دیدگی های نخاعی، سکته مغزی و… این اعصاب به درستی پیام ها را منتقل نمی کنند و مثانه به طور کامل تخلیه نمی شود. در نتیجه سنگ مثانه تشکیل می شود.
- ایجاد التهاب
عفونت های مجاری ادراری یا استفاده از روش پرتو درمانی می توانند باعث بروز التهاب مثانه و در نهایت سنگ مثانه شوند.
- وجود سنگ کلیه
در صورتی که فردی مبتلا به سنگ ریز کلیه باشد، احتمال انتقال این سنگ ها از طریق میزانای ها به مثانه وجود دارد. این سنگ ها در صورت دفع نشدن می توانند باعث ایجاد سنگ مثانه شوند.
- وارد شدن اجسام خارجی
در برخی موارد خاص، فرد مجبور به استفاده از وسیله های بارداری یا سوندهای مثانه می شود. استفاده از این وسیله های خارجی در بخش تحتانی شکم منجر به بروز سنگ مثانه می شود.
عوامل افزایش دهنده ایجاد سنگ در مثانه
برخی از عوامل که بستگی به نوع برنامه غذایی، سبک زندگی و ابتلا به سایر بیماری ها دارند، می توانند در بروز سنگ مثانه موثر باشند و ریسک ابتلا به آن را افزایش دهند. از جمله عوامل افزایش دهنده ایجاد سنگ در مثانه عبارتند از:
• کم آبی بدن به دلیل ننوشیدن آب کافی
• ایجاد عفونت در بدن
• اختلال هایی در دستگاه مجاری ادرار
• کمبود پروتئین در بدن
• مسدود شدن سوراخ خروجی مثانه به هر دلیلی
• ابتلا به بیماری های مرتبط با سیستم عصبی مانند آسیب نخاعی، پارکینسون، فتق دیسک مهره ای، سکته مغزی و…
• ابتلا به دیابت
نحوه تشخیص وجود سنگ در مثانه
بیمار با مشاهده اولین علائم غیر عادی مربوط به اختلال در سیستم ادراری و احساس درد لازم است به پزشک متخصص اورولوژیست مراجعه داشته باشد. پزشک پس از گرفتن شرح حال بیمار، اقدام به انجام معاینات اولیه فیزیکی می کند. در طی این معاینات با دست زدن به ناحیه پایینی شکم می تواند اندازه مثانه را بررسی کند. همچنین برای بررسی اندازه پروستات معاینات مقعدی را انجام می دهد. پس از تشخیص اولیه برای تکمیل فرآیند تشخیص، از روش های آزمایشگاهی استفاده می کند. از جمله این روش ها عبارتند از:
انجام آزمایش ادرار برای بررسی وجود خون، عفونت یا میزان مواد معدنی
تصویر برداری با استفاده از اشعه ایکس برای بررسی دقیق داخل مثانه و وجود سنگ های ریز و درشت در آن
تصویر برداری به کمک امواج صوتی یا همان سونوگرافی برای تشخیص سنگ مثانه
تصویر برداری به روش سی تی اسکن
روش های درمان سنگ مثانه
پس از ارزیابی نتایج حاصل از تست های آزمایشگاهی و عکس برداری، وجود سنگ مثانه و اندازه های آن مشخص می شود. چنانچه اندازه سنگ ها ریز و کوچک باشند، نوشیدن آب فراوان می تواند منجر به دفع سنگ ها شود. در غیر این صورت پزشک متخصص از روش های درمانی دیگری استفاده می کند. در ادامه به بررسی روش های درمان سنگ مثانه می پردازیم.
- شکستن سنگ مثانه
این روش با نام سیستولیتولاپاکسی شناخته می شود که در آن از دستگاهی مجهز به دوربین استفاده می کنند. پس از وارد کردن لوله سیستوسکوپ به مجاری ادرار و مثانه، به وسیله ابزار اولتراسوند و پرتوهای لیزر اقدام به خرد و کوچک کردن سنگ های داخل مثانه می کنند. این سنگ ها را به اندازه ای خرد می کنند تا از طریق ادرار به راحتی دفع شوند.
- برداشتن سنگ مثانه
در مواردی که سنگ های ایجاد شده در مثانه اندازه بسیار بزرگی داشته باشند، نمی توان آن ها را با استفاده از روش سیستولیتولاپاکسی خرد کرد. در این مواقع برای خارج کردن سنگ از مثانه از روش عمل جراحی باز استفاده می کنند.
روش های پیشگیری از ایجاد سنگ مثانه
در برخی موارد می توان با استفاده از چندین روش ساده، از بروز سنگ مثانه جلوگیری به عمل آورد. از جمله این روش ها عبارتند از:
• نوشیدن مایعات به مقدار فراوان
• بررسی و پیگیری هر نوع علامت غیر عادی در ادرار
مراجعه به پزشک
در مطالب فوق به بررسی علائم سنگ مثانه و همچنین روش های درمان آن پرداخته شد. احساس درد در ناحیه شکم، درد دستگاه تناسلی و بیضه در مردان، سوزش و تکرر ادرار، کدر شدن رنگ ادرار و مشاهده خون در ادرار از مهم ترین علائم سنگ مثانه هستند. دکتر حمیدرضا آرزه گر جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری با گذراندن دوره تکمیلی اندویورولوژی از هلند، دارای ۱۱ سال فعالیت در زمینه بیماری های کلیه و مجاری ادراری، به ویژه سنگ، پروستات، ناباروری، ناتوانی جنسی، اختلالات نعوظ و زود انزالی است. شما می توانید برای دفع و درمان سنگ مثانه به بهترین شیوه درمانی و گرفتن نوبت ویزیت با شماره های درج شده در سایت تماس حاصل نمایید.
