چگونه بفهمیم کلیه سالم داریم

چگونه بفهمیم کلیه سالم داریم
آنچه می خوانید...

چگونه بفهمیم کلیه سالم داریم؟

کلیه در بدن دو عضو کوچک لوبیا شکل است که در دو طرف ستون مهره‌ ها و کمی پایین‌ تر از قفسه سینه جای گرفته است. این دو عضو حیاتی وظایف بسیار مهمی مثل دفع مواد زائد و مایعات اضافی از بدن، تنظیم فشار خون و تصفیه خون را برعهده دارد. هرگونه مشکل در این دو کلیه می‌ تواند عوارض جبران‌ ناپذیری را به‌ همراه داشته باشد. بسیاری از مواقع شما بدون آن‌ که متوجه شوید، کلیه هایتان دچار مشکل می‌ شود و در نتیجه این مشکل با علائمی مثل خستگی، نیاز به دفع ادرار به صورت مکرر و بی‌ اشتهایی بروز می‌ کند. اگر علایم اختلال عملکرد کلیه را بشناسید خیلی زود و به‌ موقع می‌ توانید مشکلات بدن خود را تشخیص دهید و از سلامت اعضای حیاتی به‌ خصوص کلیه آگاه باشید. اگر می‌ خواهید بدانید که آیا کلیه‌ های شما سالم است یا نه این مقاله از مجموعه مقالات سایت دکتر سید حمیدرضا آرزه گر را به‌ هیچ‌ عنوان از دست ندهید.

بررسی عملکرد کلیه و آزمایش‌ های مربوط به آن

دو عضو لوبیایی شکل که در طرفین مهره‌ های ۱ تا ۴ کمری و قسمت پشت شکم قرار دارند وظیفه دفع سموم و مواد زائد بدن را برعهده خواهند داشت. این دو کلیه می‌ توانند خون را به‌ طور کل تصفیه و پاکسازی کنند. سایز کلیه‌ ها به اندازه یک مشت بسته بوده و وزن آن‌ ها حدوداً ۱۵۰ گرم گزارش شده‌ است. لازم به ذکر است که کلیه‌ ها می‌ توانند تعادل آب و الکترولیت بدن را تنظیم کنند و همچنین فشار خون را کنترل کرده و وظایف حیاتی دیگری مثل سنتز و ساخت گلبول قرمز و ویتامین D را نیز انجام دهند. به‌ طور کلی می‌ توان عملکرد کلیه را در موارد زیر خلاصه کرد:
1. به واسطه یک سرخرگ خون از قلب به‌ کلیه منتقل می‌ شود.
2. میلیون‌ ها صافی کوچک وظیفه تمیز کردن خون را برعهده دارند.
3. مواد دفعی از طریق حالب به عنوان ادرار به مثانه می رسد.
4. به واسطه سیاهرگ‌ ها خون تصفیه‌ شده به جریان خون بر می‌ گردد.
5. پس از پر شدن مثانه، ادرار از طریق پیشابراه از بدن خارج می شود.

چگونه بفهمیم کلیه سالم داریم
چگونه بفهمیم کلیه سالم داریم

در هر ۲۴ ساعت حدوداً ۲۰۰ لیتر از مایعات بدن توسط کلیه‌ ها تصفیه می‌ شود و به جریان خون بر می‌ گردد. ۲ لیتر از این مایعات نیز به‌ صورت ادرار از بدن خارج می‌ شود. با این ارقام می‌ توان نتیجه گرفت که حدوداً ۹۸ لیتر به بدن بر می‌ گردد. ادرار دفع شده از بدن به مدت ۱ تا ۸ ساعت در مثانه ذخیره شده‌ است. با آزمایش برخی فاکتورهای خاص در خون و ادرار می‌ توان از سلامت کلیه‌ ها مطمئن شد.

علائمی که نیاز به آزمایش کلیه دارند

یکسری علایم خاص بیانگر بیماری‌های کلیوی هستند و نیاز به بررسی و آزمایش دارند. هر چه بیشتر این علایم را بشناسید، مراحل تشخیص و درمان زودتر طی می‌ شود و می‌ توان بیماری را در مراحل اولیه مهار کرد. در این بخش ما قصد داریم این علایم را معرفی و بررسی کنیم.

  • احساس خستگی مداوم

خستگی زیاد و دائمی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا می‌ تواند نشان‌ دهنده اختلال در عملکرد کلیه‌ ها باشد. زمانی‌ که مواد زائد به‌ درستی توسط کلیه‌ ها دفع نشوند، در خون جمع خواهند شد و خون را اسیدی می‌ کنند، به‌ همین خاطر بدن دائماً احساس خستگی دارد. البته در صورت تولید نشدن گلبول‌ های سفید توسط مغز استخوان نیز بدن دچار کم خونی خواهد شد و در پی آن خستگی ایجاد می‌ شود. اگر دائماً دچار خستگی و ضعف هستید باید حتماً به پزشک مراجعه کنید تا آزمایشات مربوطه انجام شود.

  • پف‌ کردگی پلک‌ ها و پاها

یکی از مهم‌ ترین علایم اختلال در عملکرد کلیه‌ ها پف و ورم در پلک‌ ها، قوزک پاها و خود پاها است. زمانی‌ که کلیه‌ ها نتوانند وظایف خود را به‌ درستی انجام دهند، تعادل میزان سرم خون و بافت‌ ها به هم می‌ ریزد و راه عبور پروتئین از خون به ادرار باز می‌ شود. در نتیجه آن سرم داخل خون در بافت‌ های پیرامون نفوذ می‌ کند و همین امر باعث ایجاد پف کردگی در پلک‌ ها، قوزک پاها و خود پاها می‌ شود.

  • نیاز مکرر به دفع ادرار در شب

زمانی‌ که کلیه‌ ها به‌ درستی نتوانند کار کنند، فرد نیاز بیشتری به دفع ادرار دارد. در چنین حالتی معمولاً ادرار بیش‌ از حد طبیعی رقیق و کمرنگ می‌ شود و همچنین حجم آن به‌ طور چشمگیری افزایش پیدا می‌ کند. اغلب این افزایش حجم ادرار و نیاز به دفع آن در هنگام شب اتفاق می‌ افتد به‌ طوری‌ که بیمار مجبور است از خواب برخیزد تا ادرار را دفع کند.
توجه داشته باشید که این مشکل با کاهش مصرف مایعات نیز برطرف نخواهد شد و حتی تشنگی بیشتری برای فرد ایجاد می‌ شود. این افزایش حجم ادرار و نیاز مکرر به دفع آن از علایم نارسایی کلیوی بوده که باید حتماً بررسی و درمان شود. در مرحله اول متخصص آزمایش خون و ادرار درخواست می‌ کند که در آن‌ ها مقدار کراتینین، اوره و آلبومین اندازه‌ گیری می‌ شود.

  • آزمایش‌ های کلیه

معمولاً برای بررسی عملکرد کلیه یکسری آزمایش‌ ها لازم است انجام شود که در این بخش ما مهم‌ ترین تست‌ ها را معرفی می‌ کنیم.
1. میزان اوره یا نیتروژن اوره خون: بر اثر سوخت‌ و ساز پروتئین در بدن امور حاصل می‌ شود که این تجزیه در کبد رخ می‌ دهد و به‌ طور کامل از کلیه‌ ها ترشح می‌ شود. بررسی اوره نیز تا حد زیادی در تعیین عملکرد کلیه‌ ها نقش دارد. سطح اوره طبیعی در خون ۱۰ تا ۲۰ میلی‌ گرم است. زمانی‌ که میزان پروتئین دریافتی کم باشد سنتز و ساخت پروتئین به‌ طور کلی مختل می‌ شود. همچنین میزان دریافت مایعات بیش‌ از حد لازم باعث کاهش سطح اوره خون می شود.
2. میزان کراتینین: از عضلات اسکلتی کراتین مشتق می‌ شود و پس‌ از انجام یکسری فعل‌ و انفعالات به کراتینین تبدیل خواهد شد. در واقع عضلات هر فرد در سوخت‌ و ساز کراتین نقش دارد و نسبت به جثه مقدار آن در افراد مختلف متفاوت خواهد بود. با توجه به این‌ که این ماده از کلیه دفع می‌ شود، بنابراین اندازه‌ گیری آن در بررسی عملکرد کلیه نقش بسیار زیادی دارد. معمولاً در بزرگسالان مقدار طبیعی کراتینین حدوداً ۰٫۸ تا ۱٫۴ و در کودکان ۰٫۴ تا ۰٫۸ است. البته لازم به ذکر است که در آقایان این عدد کمی بیشتر از خانم‌ ها است.
3. اندازه گیری وزن مخصوص ادرار: وزن مخصوص ادرار یکی از تست‌ های بسیار ساده است که می‌ تواند غلظت ادرار را نشان دهد. زمانی‌ که اندازه اندازه طبیعی آن بین ۱۰۱۰ تا ۱۰۳۰ است. در اثر کاهش عملکرد کلیه، وزن مخصوص ادرار کم‌ تر از ۱۰۱۰ می‌ شود و در واقع قدرت غلیظ کردن ادرار کاهش پیدا می‌ کند. در حالی‌ که وقتی وزن مخصوص بیشتر از ۱۰۳۰ باشد، می‌ توان به غلظت بیش‌ از حد ادرار، حجم سرم و مایعات دریافتی پی برد.

چگونه بفهمیم کلیه سالم داریم
چگونه بفهمیم کلیه سالم داریم

مراجعه به پزشک
برای داشتن کلیه‌ سالم بهترین روش انجام آزمایشات دوره‌ ای تحت نظر پزشک متخصص است. این کار به شما کمک می‌ کند تا به‌ طور دائم از عملکرد کلیه‌ های خود آگاه باشید و در صورت بروز هرگونه اختلال سریعاً بتوان آن را کنترل کرد. دکتر سید حمیدرضا آرزه گر جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری در این زمینه به شما کمک خواهند کرد.

دکتر سید حمیدرضا آرزه گر

دکتر سید حمیدرضا آرزه گر

اورولوژیست
جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *